khắp nơi- tổng kết asean

Monday, November 01, 2010 trang ch�nh || lưu trữ || li�n lạc

Tổng kết hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại H� Nội

Ngoại trưởng Hillary Clinton v� thủ tướng �c Julia Gillard tại H� Nội (Ảnh : Đức T�m RFI)

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 17 v� c�c hội nghị cấp cao li�n quan kh�c kết th�c ng�y h�m nay tại H� Nội. Đặc ph�i vi�n Đức T�m của RFI Việt ngữ, c� mặt tại Trung t�m Hội nghị Quốc gia Mỹ Đ�nh, đ� gửi về b�i tường tr�nh tổng kết c�c ng�y hội nghị vừa qua như sau.
Đặc ph�i vi�n Đức T�m tường tr�nh từ H� Nội 30/10/2010

Trong ba ng�y qua, một loạt c�c hội nghị cấp cao đ� diễn ra tại Trung t�m Hội nghị Quốc gia Mỹ Đ�nh H� Nội như hội nghị thượng đỉnh của ASEAN, rồi của ASEAN với c�c nước đối t�c, với Li�n Hiệp Quốc, Thượng đỉnh Đ�ng � v.v. ngo�i ra, đ�y cũng l� địa điểm để một số nước tổ chức c�c cuộc gặp song phương.

Trước hết n�i về ASEAN, năm nay, với tư c�ch l� chủ tịch Hiệp hội n�y, Việt Nam đ� tổ chức hai hội nghị thượng đỉnh, hội nghị 16 hồi th�ng tư v� hội nghị 17 kết th�c h�m qua. Trọng t�m c�c hội nghị của ASEAN cũng như của khối n�y với c�c đối t�c l� th�c đẩy tiến tr�nh x�y dựng một cộng đồng, gần như theo m� h�nh Li�n Hiệp Ch�u �u, Trong dịp n�y, l�nh đạo c�c nước Đ�ng Nam � đ� th�ng qua Kế hoạch tổng thể về kết nối ASEAN, hỗ trợ cho việc x�y dựng cộng đồng.
Một tham vọng kh�c của ASEAN trong dịp n�y l� khẳng định vai tr� trung t�m của m�nh trong việc th�c đẩy c�c cơ chế đối thoại với c�c đối t�c kh�c li�n quan đến những vấn đề khu vực v� quốc tế, v� dụ như cơ chế đối thoại ASEAN + 1, ASEAN + 3, Thượng đỉnh Đ�ng � với sự tham gia của c�c cường quốc lớn như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, �

Đ� l� tham vọng, c�n l�m được đến đầu th� đ� l� một chuyện kh�c. Hơn nữa, để khẳng định được vai tr� của m�nh th� kh�ng chỉ cần thời gian m� ASEAN c�n cần phải đạt được những kết quả cụ thể.

Hồ sơ Biển Đ�ng l� một trong những chủ đề được c�ng luận quan t�m. Vậy, ASEAN lần n�y đ� l�m được những g� trong hồ sơ n�y ?

C� thể n�i, một trong những điểm t�ch cực về mặt ngoại giao của c�c hội nghị ASEAN lần n�y tại Việt Nam l� đ� mạnh dạn bước đầu xới l�n vấn đề Biển Đ�ng. T�i n�i l� bước đầu mạnh dạn xới l�n vấn đề l� bởi v� hồ sơ Biển Đ�ng li�n quan đến Trung Quốc m� Trung Quốc l� một cường quốc, một đối t�c kinh tế quan trọng. Từ trước đến nay, trong c�c tranh chấp về chủ quyền với Trung Quốc tại khu vực Biển Đ�ng, c�c nước ASEAN ở trong thế yếu, l� những nước nhỏ, nội bộ ASEAN chia rẽ, c�c cường quốc qu�n sự truyền thống như Mỹ, Nga th� đều lơ l�. Trong khi đ�, Trung Quốc �p dụng ch�nh s�ch c�y gậy v� củ c� rốt, chia để trị.

Cho đến giữa năm ngo�i, tức l� trước khi Trung Quốc đưa ra y�u s�ch về thềm lục địa tại Biển Đ�ng m� giới b�o ch� gọi l� y�u s�ch h�nh lưỡi b�, chiếm khoảng 80% diện t�ch Biển Đ�ng, th� vấn đề chỉ giới hạn trong việc tranh chấp về chủ quyền đối với quần đảo Ho�ng Sa v� Trường Sa, tức l� li�n quan đến v�i nước như Trung Quốc, Việt Nam, Malaysia, Philippines, Brunei v� l�nh thổ Đ�i Loan. Trong khi đ�, lập trường của Mỹ l� kh�ng ủng hộ b�n n�o trong c�c tranh chấp về chủ quyền. Thế nhưng, y�u s�ch h�nh lưỡi b� v� thềm lục địa v� v�ng biển của Trung Quốc đ� đụng chạm đến chủ quyền v� lợi �ch của Indonesia, đe dọa quyền tự do lưu th�ng h�ng hải của Mỹ tại v�ng Biển Đ�ng. Sự nhập cuộc của Indonesia, một nước lớn tại Đ�ng Nam � đ� g�p phần tăng sức mạnh cho ASEAN. Việc Hoa Kỳ buộc phải quan t�m trở lại đến Đ�ng Nam � đ� gi�p cho c�c nước Đ�ng Nam �, đặc biệt l� những quốc gia ven biển c� tranh chấp quyền lợi với Trung Quốc, tỏ ra vững t�m hơn, c� l� do để n�u l�n vấn đề Biển Đ�ng trong khu�n khổ c�c diễn đ�n khu vực.

Về điểm n�y, ASEAN tại hai hội nghị thượng đỉnh, 16 v� 17 ở Việt Nam đ� nhắc lại mong muốn x�y dựng một bộ quy tắc ứng xử của c�c b�n ở Biển Đ�ng, mang t�nh r�ng buộc. B�n cạnh đ�, c�n c� hai dịp để ASEAN, v� cụ thể hơn l� một số nước li�n quan, như Việt Nam, Philippines, c� cơ hội n�u vấn đề Biển Đ�ng, đ� l� Diễn đ�n khu vực ASEAN � ARF hồi th�ng bẩy v� hội nghị c�c bộ trưởng Quốc ph�ng ASEAN mở rộng ADMM+.hồi đầu th�ng 10.
Sự kiện g�y trấn động l� ph�t biểu của ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton tại ARF hồi th�ng bẩy khi b� tuy�n bố quyền tự do lưu th�ng tại Biển Đ�ng l� một lợi �ch sống c�n của Hoa Kỳ v� Washington ủng hộ giải ph�p đ�m ph�n đa phương. Tại H� Nội lần nay, nh�n dịp l� kh�ch mời đặc biệt của Hội nghị thượng đỉnh Đ�ng �, ngoại trưởng Mỹ nhắc lại rằng những tranh chấp về chủ quyền tr�n biển cần phải được giải quyết ph� hợp với luật ph�t quốc tế. Đ�y ch�nh l� điều g�y kh� chịu cho Trung Quốc, nước lu�n chủ trương giải quyết c�c tranh chấp n�y trong khu�n khổ song phương v� như vậy, th� chỉ c� lợi cho Trung Quốc. Cũng giống như hồi th�ng bẩy, lần n�y, b� Clinton lại lưu � rằng tự do di chuyển tr�n biển v� tự do lưu thương h�ng hải tại Biển Đ�ng l� một lợi �ch quốc gia của Mỹ.

C�c l�nh đạo ASEAN lần n�y đ� quyết định mời Nga v� Mỹ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Đ�ng � kể từ năm 2011 với tư c�ch l� th�nh vi�n. Phải chăng đ�y cũng l� một bước tiến của ASEAN nhằm giảm bớt khả năng thao t�ng của Trung Quốc trong cơ chế n�y ?
Cho đến nay, trong số c�c th�nh vi�n Hội nghị thượng đỉnh Đ�ng �, th� Trung Quốc giữ vai tr� nước lớn, c� thế mạnh về ch�nh trị, kinh tế v� gần đ�y cả qu�n sự nữa. Nhật Bản chỉ l� một cường quốc kinh tế nhưng vẫn bị l�p vế khi đứng cạnh Trung Quốc v� nhiều l� do lịch sử.
Do vậy, giờ đ�y, trong số c�c th�nh vi�n lại c� th�m Hoa Kỳ, Nga, hai cường quốc lớn th� điều tất yếu l� Trung Quốc cảm thấy kh� chịu hơn, sức �p của Trung Quốc đối với c�c nước nhỏ kh�c trong cơ chế n�y cũng giảm đi.

Trong b�i ph�t biểu khai mạc Hội nghị thượng đỉnh ASEAN � Nga lần thứ hai, chiều nay, chủ tịch ASEAN đ� nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Nga tham gia Hội nghị Thượng đỉnh Đ�ng �.
Tất cả những động th�i n�i tr�n đ� phần n�o mang lại kết quả, buộc Trung Quốc, �t ra về mặt s�ch lược, phải thay đổi th�i độ v� giọng điệu. Sau diễn đ�n khu vực ASEAN � ARF, Trung Quốc đ� c� phản ứng th�i độ của Trung Quốc đ� c� phản ứng mạnh, tố c�o Mỹ can thiệp v�o c�ng việc nội bộ ch�u �, c�c phương tiện truyền th�ng ch�nh thức của Trụng Quốc đăng những b�i đầy giọng điệu răn đe. Thế nhưng, c�ch nay hai h�m, tổng thư k� ASEAN cho giới b�o ch� biết l� Bắc Kinh đ� chấp nhận tổ chức v�o th�ng 12 năm nay một cuộc gặp cấp chuy�n vi�n ASEAN � Trung Quốc để thảo luận hướng tới việc soạn thảo bộ quy tắc ứng xử tại Biển Đ�ng.
Chỉ c�n v�i ng�y nữa, Miến Điện, một th�nh vi�n của ASEAN, sẽ tổ chức tổng tuyển cử. Hồ sơ n�y kh�ng c� tiển triển g� tại ASEAN lần n�y ?

Đ�ng vậy v� đ�y l� mối đau đầu thường xuy�n của ASEAN trong nhiều năm qua. ASEAN l� hoạt động tr�n cơ sở đồng thuận chung v� kh�ng can thiệp v�o c�ng việc nội bộ của c�c nước th�nh vi�n. Ch�nh v� vậy, hai hội nghị cấp cao ASEAN trong năm nay tại Việt Nam cũng kh�ng đi xa hơn c�c hội nghị cấp cao trước đ�y. C� nghĩa l� ASEAN chỉ k�u gọi giới tướng l�nh cầm quyền Miến Điện tổ chức một cuộc bầu cử tự do c�ng bằng. Thậm ch�, về mặt ch�nh thức, ASEAN cũng kh�ng đả động g� đến số phận l�nh đạo đối lập b� Aung San Suu Kyi, hiện vẫn đang bị quản th�c tại gia.

Những lời k�u gọi của tổng thư k� Li�n Hiệp Quốc Ban Ki Moon v� ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton về hồ sơ Miến Điện cũng kh�ng gi�p th�c đẩy ASEAN c� th�i độ mạnh, cứng rắn hơn với ch�nh quyền Miến Điện.

Người d�n tại H� Nội c� quan t�m đến c�c hoạt động ASEAN hay kh�ng ?

Chiều tối nay, Hội nghị thượng đỉnh ASEAN bế mạc. ASEAN lần n�y tại Việt Nam đ� đi th�m được một bước tr�n con đường d�i hướng tới việc x�y dựng một cộng đồng. C�c hoạt động ngoại giao của ASEAN tại Việt Nam cũng g�p phần tạo dựng tiền đề th�c đẩy đối thoại về hồ sơ Biển Đ�ng. Vấn đề Miến Điện th� vẫn dậm ch�n tại chỗ, Đ� l� c�i nh�n của giới quan s�t thời sự quốc tế, c�c nh� ph�n t�ch.

C�n người d�n, th� kh� c� thể biết ch�nh x�c cảm nhận của họ nhưng c� một điều chắc chắn l� giao th�ng tại H� Nội, đặc biệt tr�n c�c tuyến đường ch�nh dẫn đến Trung T�m Hội nghị Quốc gia Mỹ Đ�nh, giao th�ng sẽ đỡ bị tắc nghẽn hơn. Thực ra m� n�i, kh�ng c� hội nghị th� nạn kẹt xe vẫn rất nặng nề tại nhiều n�t giao th�ng ở H� Nội, nhất l� v�o giờ cao điểm đi l�m s�ng v� tan tầm giờ chiều. Trong những ng�y qua, cũng giống như nhiều lần trong năm, người đi đường tại H� Nội lại c�n phải chịu th�m cảnh bị chặn xe, nhường đường cho c�c đo�n xe ưu ti�n của kh�ch.

Đức T�m, RFI