Mi�́n Đi�̣n ti�́n g�̀n �́n Đ�̣ xa Trung Qu�́c

Mi�́n Đi�̣n nói �́n Đ�̣ kh�ng h�̀ kém quan trọng với họ so với Trung Qu�́c

 �́n Đ�̣ đã trải thảm đỏ đón ti�́p Chủ tịch Mi�́n Đi�̣n Thein Sein h�m thứ Sáu ngày 14/10 trong chuy�́n thăm chính thức của �ng đ�́n �́n Đ�̣ trong b�́n ngày.

�ng sẽ có cu�̣c h�̣i đàm trong ngày với Thủ tướng nước chủ nhà Manmohan Singh và hai nước sẽ ra bản Tuy�n b�́ chung sau đó.

Đi cùng Chủ tịch Thein Sein là 13 b�̣ trưởng trong chính phủ.

Đ�́i với New Delhi, đ�y là cơ h�̣i k�́t chặt m�́i quan h�̣ với nước láng gi�̀ng, v�́n v�̃n đang chịu ảnh hưởng mạnh từ Bắc Kinh, đ�́i thủ chính của �́n Đ�̣ trong khu vực.

Chủ tịch Thein Sein đ�́n �́n Đ�̣ h�m thứ Tư 12/10 và đã dành hai ngày thăm vi�́ng các di tích Ph�̣t giáo trước khi đ�́n New Delhi.

Phát bi�̉u trong m�̣t cu�̣c họp báo vào sáng nay khi Chủ tịch Thein Sein đặt ch�n đ�́n New Delhi, Harsh Shringla, m�̣t quan chức phụ trách Mi�́n Đi�̣n trong Chính phủ �́n Đ�̣, cho bi�́t Delhi sẵn sàng giúp đỡ Naypidaw x�y dựng n�̀n d�n chủ v�́n còn đang trong giai đoạn ph�i thai.

M�̣t phái đoàn các nghị sĩ Mi�́n Đi�̣n cũng đã nh�̣n được lời mời đ�́n thăm �́n Đ�̣, �ng cho bi�́t.

Chuy�́n thăm của Chủ tịch Thein Sein là cơ h�̣i đ�̉ hai nước xem xét các hợp tác v�̀ an ninh, �ng nói th�m. Mi�́n Đi�̣n đã đảm bảo với �́n Đ�̣ là họ kh�ng cho phép sử dụng lãnh th�̉ của họ cho các hoạt đ�̣ng thù nghịch ch�́ng �́n Đ�̣.

Thu�̣n theo ý d�n

Chuy�́n thăm này di�̃n ra sau khi Mi�́n Đi�̣n quy�́t định đình chỉ c�ng trình đ�̣p thủy đi�̣n Myitsone mà Trung Qu�́c đ�̀u tư đ�́n 3,6 tỷ đ�la.

Lý do mà Chủ tịch Thein Sein đưa ra trong thư gửi Qu�́c h�̣i nước này là �bảo v�̣ m�i trường� và nh�́t là �thu�̣n theo ý d�n�.

Đ�̣ng thái này của chính phủ Mi�́n Đi�̣n đã khi�́n Trung Qu�́c tức gi�̣n và chỉ trích c�ng khai � m�̣t vi�̣c mà l�u nay r�́t hi�́m khi xảy ra.

C�ng tr�nh thủy điện Myitsone nằm tr�n thượng lưu s�ng Irrawaddy mà Trung Qu�́c đã ký thỏa thu�̣n với chính quy�̀n qu�n sự Mi�́n Đi�̣n vào năm 2002 đ�̉ c�ng khai th�c. Trong đ� Trung Quốc góp v�́n, còn Mi�́n Đi�̣n góp tài nguy�n.

Hai nước dự tính sẽ x�y chặn dòng chảy và x�y dựng bảy con đ�̣p lớn đ�̉ phát đi�̣n trong thời hạn 50 năm.

Nhi�̀u nhà ph�n tích cho rằng những đ�̣ng thái g�̀n đ�y của Mi�́n Đi�̣n cho th�́y chính quy�̀n d�n sự non trẻ của qu�́c gia này đang mong mu�́n rũ bỏ hình ảnh m�̣t qu�́c gia l�̣ thu�̣c vào Trung Qu�́c và mở cửa đ�́i với các qu�́c gia phương T�y v�́n v�̃n đang duy trì l�̣nh c�́m v�̣n vũ khí áp đặt l�n ch�́ đ�̣ đ�̣c tài qu�n sự.

�́n Đ�̣ bắt đ�̀u m�́i li�n h�̣ với chính phủ qu�n sự Mi�́n Đi�̣n vào giữa những năm 1990 trong các lĩnh vực an ninh và năng lượng khi nước này đang tìm cách c�n bằng ảnh hưởng chi�́n lược ngày càng tăng của Trung Qu�́c ở Mi�́n Đi�̣n.

Đ�̣ng thái này của �́n Đ�̣ đã bị nhi�̀u nước chỉ trích. T�̉ng th�́ng Mỹ Barack Obama trong chuy�́n thăm �́n Đ�̣ năm 2010 đã than phi�̀n là �́n Đ�̣ đã kh�ng nói chuy�̣n với Mi�́n Đi�̣n v�̀ những vi phạm nh�n quy�̀n của nước này.

Tuy nhi�n, �́n Đ�̣ bi�̣n minh rằng cách ti�́p c�̣n của họ đã giúp khởi đ�̣ng m�̣t s�́ bước đi cải cách của Thein Sein khi �ng l�n c�̀m quy�̀n.

�ng đã đ�́i thoại trực ti�́p với lãnh đạo đ�́i l�̣p là bà Aung San Suu Kyi v�́n bị chính quy�̀n qu�n sự giam lỏng trong nhi�̀u năm.

Đáng chú ý hơn, trước th�̀m chuy�́n thăm �́n Đ�̣, Mi�́n Đi�̣n đã loan báo phóng thích hàng ngàn tù nh�n, trong đó các tù nh�n chính trị và những nhà b�́t đ�̀ng chính ki�́n.

Hi�̣n tại, kim ngạch thương mại giữa Mi�́n Đi�̣n với �́n Đ�̣ và Trung Qu�́c cũng ch�nh l�̣ch đáng k�̉.

Mi�́n Đi�̣n trao đ�̉i thương mại với �́n Đ�̣ trị giá 1,2 tỷ đ� la vào năm 2010, trong khi con s�́ này với Trung Qu�́c là 4,4 tỷ đ� la. Trung Qu�́c cũng là qu�́c gia hi�̣n đ�̀u tư nhi�̀u nh�́t vào Mi�́n Đi�̣n.

Kh�ng có cạnh tranh

Rõ ràng �́n Đ�̣ đang nh�̣n th�́y có nhi�̀u cơ h�̣i cho họ dưới chính phủ của Chủ tịch Thein Sein.

Cựu đại sứ �́n Đ�̣ ở Mi�́n Đi�̣n G. Parthasarathy cho bi�́t chính phủ mới của nước này có vẻ như đang tìm cách tạo nhi�̀u �kh�ng gian� cho ngoại giao hơn, trong đó sẽ có nhi�̀u kh�ng gian hơn cho �́n Đ�̣.

"M�́i quan h�̣ của chúng t�i với Trung Qu�́c là mạnh mẽ, nhưng chúng t�i cũng có nhi�̀u hợp tác với �́n Đ�̣,. Do đó kh�ng có gì khác bi�̣t trong cách ti�́p c�̣n của chúng t�i với Trung Qu�́c và �́n Đ�̣"

Ko Ko Hlaing, người đứng đ�̀u nhóm c�́ v�́n của Chủ tịch Thein Sein

�Chúng ta v�̃n phải chờ xem li�̣u những d�́u hi�̣u mở của g�̀n đ�y [của Mi�́n Đi�̣n] có d�̃n tới cải cách kinh t�́ nhi�̀u hơn hay kh�ng,� �ng nói.

Tuy nhi�n Parthasarathy cũng nói rằng Mi�́n Đi�̣n sẽ v�̃n lu�n duy trì m�́i quan h�̣ g�̀n gũi với m�̣t si�u cường mới n�̉i như Trung Qu�́c.

Vishnu Prakash, Người phát ng�n B�̣ Ngoại giao �́n Đ�̣, cho bi�́t v�̃n có đủ ch�̃ cho vai trò của cả Trung Qu�́c và �́n Đ�̣ trong sự phát tri�̉n tương lai của Mi�́n Đi�̣n.

�Chẳng có cạnh tranh gì ở đ�y cả. Quan h�̣ giữa các nước kh�ng phải là m�̣t trò chơi mà m�̣t b�n được t�́t cả còn b�n kia kh�ng có gì,� �ng trả lời khi được hỏi có phải �́n Đ�̣ và Trung Qu�́c đang cạnh tranh nhau ở Mi�́n Đi�̣n hay kh�ng.

L�u nay Bắc Kinh lu�n là đ�̀ng minh th�n thi�́t của Naypyidaw và đã giúp nước này tránh khỏi những n�̃i h�̉ thẹn tr�n trường qu�́c t�́ với lá phi�́u phủ quy�́t tại H�̣i đ�̀ng bảo an Li�n Hi�̣p Qu�́c cũng như giúp nước này hạn ch�́ tác đ�̣ng của các l�̣nh c�́m v�̣n của phương t�y bằng các quan h�̣ thương mại, mua bán vũ khí.

Trả lời phóng vi�n BBC, Ko Ko Hlaing, người đứng đ�̀u nhóm c�́ v�́n cho Chủ tịch Mi�́n Đi�̣n, đánh giá chuy�́n đi đ�̀u ti�n của �ng Thein Sein đ�́n �́n Đ�̣ có ý nghĩa r�́t quan trọng đ�́i với Mi�́n Đi�̣n.

�Mi�́n Đi�̣n nằm giữa hai cường qu�́c khu vực � �́n Đ�̣ và Trung Qu�́c. Ngài Chủ tịch đã đi thăm Trung Qu�́c và b�y giờ là �́n Đ�̣,� �ng nói.

Tuy nhi�n �ng cũng phủ nh�̣n ý ki�́n cho rằng đ�́i với Mi�́n Đi�̣n m�́i quan h�̣ với Trung Qu�́c quan trọng hơn với �́n Đ�̣.

�M�́i quan h�̣ của chúng t�i với Trung Qu�́c là mạnh mẽ, nhưng chúng t�i cũng có nhi�̀u hợp tác với �́n Đ�̣,� �ng nói, �Do đó kh�ng có gì khác bi�̣t trong cách ti�́p c�̣n của chúng t�i với Trung Qu�́c và �́n Đ�̣.

Ác m�̣ng bắt đ�̀u

Tr�n m�̣t bài bình lu�̣n mới đ�y tr�n tờ Tín báo Tài Kinh T�n văn (Hongkong Economic Journal), nh�̣t báo ti�́ng Hoa hàng đ�̀u của Hong Kong, Trịnh Khi�́t, chuy�n gia bình lu�̣n thời sự của Đài truy�̀n hình Phượng Hoàng, đã gọi quy�́t định tạm dừng đập thủy điện Myitsone là �sự bắt đầu của cơn �c mộng trong mối quan hệ Trung Quốc � Mi�́n Đi�̣n�.

�Quyết định n�y kh�ng chỉ khiến ph�a Trung Quốc c� thể phải hứng chịu tổn thất kinh tế nặng nề, m� c�n khiến quan hệ hợp t�c hữu nghị Trung Quốc � Mi�́n Đi�̣n bị bao phủ m�y đen,� bài báo vi�́t.

Truy tìm nguy�n nh�n, tác giả bài báo cho bi�́t đ�y là sự tích tụ từ l�u của nhi�̀u v�́n đ�̀.

Thứ nh�́t, đó là sự quay ngoắt đ�̣t ng�̣t của chính phủ do d�n bầu ở Mi�́n Đi�̣n v�́n �bỗng nhi�n coi trọng d�n �� và ra sức thay đ�̉i sự thống trị đ�̣c quyền của ch�nh quyền qu�n sự trong suốt hơn 20 năm qua, chẳng hạn như mở cửa cho báo chí nước ngoài, dỡ bỏ l�̣nh c�́m các trang web nước ngoài, qu�́c h�̣i được c�ng khai thảo lu�̣n cải cách d�n chủ�

Thứ hai, Chủ tịch Thein Sein đang mu�́n tho�t khỏi �cảnh khốn c�ng� bởi sự c� lập của cộng đồng quốc tế, cũng như cần phương T�y dỡ bỏ c�c chế t�i.

�Sự th�m nhập kh�ng ngừng của phương T�y khiến Ch�nh quyền Thein Sein buộc phải đưa ra một lựa chọn n�o đ� giữa �Trung Quốc� v� �phương T�y��.

Bài báo nhắc lại tình nghĩa của Trung Quốc đ�́i với Mi�́n Đi�̣n: những lúc nước này khó khăn nh�́t, Trung Quốc thậm ch� kh�ng th�m để � đến sự l�n �n của cả cộng đồng quốc tế, cung cấp cho Mi�́n Đi�̣n c�c loại viện trợ kinh tế.

Tuy nhi�n, chính phủ Thein Sein sau khi c�n nhắc thi�̣t hơn, đã quy�́t định tách d�̀n khỏi Trung Quốc xét trong tình hình hi�̣n nay khi mà họ cảm th�́y kh� c� thể chịu nổi những �p lực ch�nh trị cả b�n trong lẫn b�n ngo�i.

Thứ ba, đó là sự b�́t mãn của d�n chúng Mi�́n Đi�̣n khi mà Trung Quốc được cho là sẽ ti�u thụ đ�́n 80% tổng lượng ph�t điện của đ�̣p Myitsone trong khi người d�n Mi�́n Đi�̣n chẳng được hưởng lợi bao nhi�u.

�Dư luận Mi�́n Đi�̣n cho rằng ưu thế tiền vốn của Trung Quốc v� ưu thế t�i nguy�n của Mi�́n Đi�̣n kh�ng thể bổ trợ cho nhau, ngược lại c�n khiến Mi�́n Đị�n phải trả gi� đắt,� bài vi�́t nh�̣n định.

B�n cạnh đó là sự ch�́ng đ�́i của t�̉ chức �Cứu s�ng Irrawaddy� mà đ�̀u não h�̣u thu�̃n chính bà Aung San Suu Kyi. Bài bình lu�̣n gọi t�̉ chức này là nhằm mục đích ngăn cản sự hợp t�c Trung Quốc � Mi�́n Đi�̣n với danh nghĩa bảo v�̣ m�i trường.

Tác giả than phi�̀n rằng các chính phủ được bầu ra một c�ch d�n chủ hay được dựng l�n th�ng qua c�ch mạng d�n chủ đều bắt đầu điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc.

Chính phủ Mi�́n Đi�̣n hi�̣n nay, l�n c�̀m quy�̀n h�̀i tháng Ba năm nay, là m�̣t chính phủ d�n sự sau nhi�̀u năm c�̀m quy�̀n của nhóm đ�̣c tài qu�n sự.

Tuy nhi�n chính phủ này v�̃n phải được sự h�̣u thu�̃n của phe qu�n sự. Bản th�n Chủ tịch Thein Sein cũng từng là m�̣t vị tướng.

 http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2011/10/111014_burma_india.shtml