|
Khủng
bố
C� những điều khủng bố l�m ch�ng ta kh� qu�n.
T�i c�n nhớ m�i lần đầu ti�n t�i chứng kiến hậu quả của
một cuộc tấn c�ng khủng bố l� ở S�ig�n hồi đầu thập ni�n
1970, v� đ� l� vụ Việt Cộng tấn c�ng nổ bom vũ trường Tự
Do. Khi t�i đến nơi th� vụ nổ đ� xảy ra.
Quang cảnh đẫm m�u m� lần đầu ti�n t�i được chứng kiến
đ� quả thật kinh ho�ng. Nhưng điều đ� �m ảnh t�i suốt từ
thời đ� cho đến ng�y nay kh�ng phải l� quang cảnh chung.
�iều đập v�o mắt t�i, nằm giữa con đường, l� một chiếc
gi�y cao g�t thật đẹp, đỏ ch�i lọi. Nhưng vẫn c�n nằm
trong chiếc gi�y l� c�i ch�n của một người đ�n b�. Phản
ứng của con người trước một c� shock nhiều khi thật kỳ
lạ. T�i c�n nhớ tự nhủ hẳn n�ng đẹp lắm, ki�u sang như
đ�i gi�y cao g�t stiletto đỏ ch�t lấp l�nh như đ�i gi�y
của c� b� lọ lem vậy.
Cho đến b�y giờ, trong những cơn �c mộng t�i vẫn c�n
thấy chiếc gi�y đ�.
 Sau
n�y t�i đ� trải qua nhiều cuộc khủng bố kh�c. T�i kh�ng
c� mặt ở New York v�o ng�y 9 Th�ng Mười Một năm 2001.
Nhưng t�i chưa qu�n cảm tưởng kh� tin khi vừa ăn trưa
trở về ph�ng l�m việc ở đ�i BBC v� đứng nh�n v�o m�n
h�nh, thấy c�i phi cơ đ�m v�o World Trade Center m� vẫn
cứ tự nhủ hẳn l� ai đ� l�m phim kinh dị!
Chẳng mấy l�u sau khủng bố đ� đến với Lu�n ��n. �ứng
nh�n c�i xe bus hai tầng m� b�nh thường cũng c� l�c t�i
d�ng, nằm trơ trọi, tung mất m�i, để lộ tầng thứ hai với
những dấu vết c�n lại của những h�nh kh�ch đ� bị thương
hay kh�ng c�n nữa. Một c�i back-pack nằm ở một g�c, c�i
v� g�c kia, c�y d� cố hữu của người d�n Anh...
Nhưng c�i điều l�m t�i nhớ nhất về ng�y 7 Th�ng Bảy năm
2005 l� �m thanh. �ầu ti�n l� tiếng c�i hụ xe cứu thương
v� xe cảnh s�t. Lu�n ��n l� một th�nh phố kh�ng bao giờ
thiếu tiếng c�i hụ xe cấp cứu nhưng t�i đ� giật m�nh khi
tiếng c�i đ� trở th�nh li�n tục v� rất nhiều. Buổi s�ng
trong bữa họp tin tức của to�n Thế Giới Vụ, anh chủ b�t
h�m đ� c� n�i đến nổ ống gas ở một trạm xe điện ngầm.
Nhưng kh�ng thể n�o cần nhiều xe cứu thương, cứu hỏa đến
thế. Bush House nằm ch�nh giữa Lu�n ��n. L� đầu qua cửa
sổ chỉ trong v�ng 10 ph�t t�i đếm được gần mười c�i xe
cấp cứu.
V� rồi tiếng loa của từ ph�ng tin loan b�o �Lu�n ��n bị
tấn c�ng!�
V� Tavistok Square gần Bush House nhất v� l�c đ� chỉ c�
mỗi một phương tiện di chuyển duy nhất l� đi bộ, t�i t�m
đến để tường thuật. C�i điều l�m t�i nhớ nhất l� sự y�n
lặng hiếm c� của th�nh phố Lu�n ��n v� th�i độ th�n
thiện của mọi người với nhau. Thấy t�i đeo bảng BBC, một
�ng tới hỏi thăm tin tức. �i đường mọi người n�i chuyện,
chia nhau chai nước, hỏi thăm nhau về đường về nh�.
V� đ� c� lẽ l� điều m� ai cũng nhận x�t thấy sau một
cuộc tấn c�ng khủng bố hay một thi�n tai đại họa. Bản
chất tập thể của con người trong những l�c đ� thường thể
hiện c�i đẹp nhiều hơn c�i xấu.
Thế giới của ch�ng ta c� vẻ ng�y c�ng th�m bạo động. Sau
11 Th�ng Ch�n, sau 7 Th�ng Bảy, đ� c� những l�c ai trong
ch�ng ta cũng thầm hy vọng l� chuyện đ� sẽ kh�ng xảy ra
nữa. Nhưng rồi n� lại xảy ra. Boston 2013 đ� l�m cho
ch�ng ta nhớ l� khủng bố kh�ng chừa nơi n�o v� ho�n cảnh
n�o cả. C� ai nghĩ được một cuộc chạy đua việt d� đ� trở
th�nh một �soft target� kh�ng? Nhưng những người tổ chức
khủng bố hiểu ch�nh v� c�i sự bất ngờ đ� n�n ảnh hưởng
của n� c�n kinh ho�ng hơn.
Mặc dầu biết một c�ch l� thuyết l� c� những đe dọa khủng
bố, ban tổ chức Boston Marathon cũng như lực lượng cảnh
s�t Boston l�m sao c� thể tưởng tượng được l� cuộc chạy
đua đ� k�o d�i 117 năm lại l� một mục ti�u. V� c� lẽ v�
vậy họ đ� c� những sơ suất. Nhưng đ� ch�nh l� điều m�
những kẻ khủng bố, dầu l� một c� nh�n cuồng đi�n hay một
tổ chức hận th�, đ� c� thể lợi dụng. �ối với họ, khi
mạng người kh�ng c�n quan trọng v� chủ nghĩa, v� l�
tưởng, hay v� niềm tin cuồng t�n, th� bất cứ nơi n�o
cũng c� thể l� mục ti�u.
Ở Việt Nam trước năm 1975, đ� l� một rạp chiếu b�ng, một
vũ trường, hay một s�n vận động. Khủng bố c�n độc địa
hơn khi mục ti�u l� những nh�m người l�nh đạo cộng đồng.
Ch�nh s�ch thủ ti�u của những người Cộng sản Việt Nam
cũng l� một kh� cụ khủng bố. �� c� biết bao vi�n chức,
�ng b� gi�o l�ng l� nạn nh�n của cuộc chiến để d�nh
thống nhất đất nước bằng mọi gi� dưới sự cai trị của họ.
Khi những người cộng sản thủ ti�u nh� văn Kh�i Hưng
trong giai đoạn họ mới l�n hay Gi�o Sư Nguyễn Văn B�ng
sau n�y th� mục đ�ch của họ cũng l� �khủng bố.� Bởi n�
c� nghĩa l� đe dọa, l� l�m cho ch�ng ta sợ sệt. Sợ kh�ng
d�m chống lại họ. Sợ kh�ng d�m về theo phe chống lại họ.
Ng�y nay những nh�m như al-Qaeda tin l� khủng bố sẽ gi�p
họ tấn c�ng được v�o kẻ th� qu� xa x�i v� qu� h�ng mạnh.
Ch�nh v� khủng bố muốn l�m cho ch�ng ta sợ, phản ứng của
ch�ng ta phải l� đừng sợ. Một k� mục gia tr�n tờ New
York Times kể lại l� c� lần �ng chứng kiến một vụ tấn
c�ng khủng bố ở Israel, một vụ nổ bom ở một trạm xe bus.
Trong khi �ng đang c�n ngỡ ng�ng, sau khi đưa nạn nh�n
đi bệnh viện, đi ch�n cất, k�o c�i xe bus bị hư hại đi,
c�c nh�n vi�n vệ sinh của th�nh phố k�o tới bắt đầu dọn
dẹp. Một người Israel bảo với �ng, �Ng�y mai �ng đi qua
đ�y �ng sẽ kh�ng biết đ� c� một cuộc nổ bom ở đ�y.� Bởi
đ� l� c�ch duy nhất để cho �khủng bố� đừng chế ngự cuộc
sống của ch�ng ta.
Ch�ng ta kh�ng thể n�o ngăn ngừa hết c�c cuộc tấn c�ng
khủng bố được. Với thời đại Internet ng�y nay, ch�ng ta
c�n phải đối ph� với hiện tượng khủng bố c� nh�n. Chỉ
cần ki�n nhẫn v� bất chấp tinh thần đồng loại, một
Anders Breivik c� thể l�m được một xe bom v� d�ng s�ng
bắn chết nhiều chục thiếu ni�n, ở một quốc gia hiền l�nh
l� Na Uy. Ở Hoa Kỳ, một tay Hồi gi�o qu� kh�ch, kh�ng
li�n hệ với ai cả, Thiếu T� Nidal Maljik Hasan, đ� chĩa
s�ng bắn v�o c�c bạn đồng đội của m�nh. Tr�n Internet,
al-Qaeda chỉ dẫn l�m bom bằng nồi �p suất, chế tạo chất
nổ từ ph�n b�n, rồi l�m bom bằng b�nh gas. �a số những
kẻ khủng bố c� nh�n n�y vụng về v� thất bại. Nhưng cũng
c� những kẻ như Breivik, ki�n nhẫn gi� ph�n b�n bằng tay
để l�m bom v� th�nh c�ng.
D�n Ăng-l� c� một khẩu hiệu �Keep calm and carry on.� V�
đ� l� khẩu hiệu tốt nhất đối với khủng bố. Ngay ng�y h�m
sau cuộc tấn c�ng 7 Th�ng Bảy, t�i đi l�m leo l�n xe
bus. Xe chật n�ch như b�nh thường. �ng t�i xế đ�a bảo,
�Thế m� t�i nghĩ l� h�m nay xe t�i sẽ vắng.� Một �ng mặc
đồ t�y lớn, tr�ng c� vẻ d�n l�m trong ng�nh ng�n h�ng
trả lời, ��ng bạn giỡn �. Nếu ch�ng m�nh ở nh� cả th� họ
đ� thắng!� �ng h�ng x�m của t�i, một người gốc Nam �,
phụ họa, ���ng vậy! Tại sao lại để họ thắng!� To�n xe
bus gật g� tự h�o, coi sự việc m�nh tiếp tục đi l�m,
tiếp tục sử dụng c�c phương tiện chuy�n chở c�ng cộng l�
một h�nh động để chứng tỏ l� kẻ khủng bố đ� kh�ng thể
n�o chiến thắng.
Internet, l� đ�o tạo thế hệ khủng bố mới
Thanh Phương
(RFI 20.4.2012)
 Hai
nghi phạm vụ khủng bố ở Boston, hai thanh ni�n Tchechnia
lớn l�n ở Hoa Kỳ, c� thể l� ti�u biểu cho một thế hệ mới
những người tham gia th�nh chiến qua Internet v� tiến
h�nh tấn c�ng ngay tại nơi m�nh sinh sống. Đ� l� nhận
định của c�c chuy�n gia được h�ng tin AFP tr�ch dẫn h�m
nay.
Hiện giờ chưa ai biết r� động cơ đ� th�c đẩy Tamerlan
Tsarnaev, 26 tuổi, bị bắn chết tối thứ năm v� người em
Dzhokhar, 19 tuổi, bị thương v� bị bắt h�m qua, h�nh
động như vậy. Ngay ch�nh tổng thống Obama h�m qua thừa
nhận rằng, � c�n c� rất nhiều c�u hỏi chưa cho lời giải
đ�p �.
Tổng thống Mỹ đặt một loạt c�u hỏi : � Tại sao những
thanh ni�n đ� lớn l�n v� học tập ở đ�y c�ng với ch�ng
ta, tại đất nước ch�ng ta, lại sử dụng bạo lực như thế ?
Họ đ� hoạch định v� tiến h�nh những vụ khủng bố n�y như
thế n�o ? Họ c� được ai trợ gi�p kh�ng ? �
Cục Điều tra li�n bang Mỹ FBI cho h�ng tin AFP biết l�
họ đ� từng thẩm vấn Tamerlan Tsarnaev, theo y�u cầu của
một ch�nh phủ ngoại quốc, nhưng l�c ấy họ kh�ng thấy c�
điều g� khả nghi.
Đối với �ng Frank Cilluffo, gi�m đốc viện an ninh nội
địa thuộc Đại học George Washington, những h�nh động v�
phương ph�p của hai anh em Tsarnaev cho thấy r� r�ng c�
một sự cực đoan h�a mang �m hưởng quốc tế.
L� người Tchechnia theo Hồi gi�o, hai anh em Tsarnaev đ�
c�ng với gia đ�nh đến Cambridge như l� những người tỵ
nạn v�o khoảng năm 2003. Ch�nh t�nh trạng bị mất gốc rễ
như vậy khiến những người trẻ dễ bị những lời lẽ cực
đoan l�i k�o. Điều quan trọng kh�ng phải l� họ c� đ�
được huấn luyện ở c�c trại ở Tchechnia hay kh�ng, m�
ch�nh l� tiến tr�nh cực đoan h�a của những thanh ni�n
n�y tr�n c�c mạng x� hội.
Bản th�n người anh Tamerlan đ� mở một trang Youtube v�o
th�ng 08/2012, tr�n đ� liệt k� nhiều clip video Hồi gi�o
cực đoan, đặc biệt l� trong hạng mục � khủng bố �. Người
em Dzhokhar cũng c� một t�i khoản tr�n mạng x� hội
Twitter v� cũng thường l�n mạng x� hội Vkontakte, một
loại Youtube của Nga.
Theo lời b� Fiona Hill, chuy�n gia về v�ng Kavkaz của
Viện Brookings, Al Qaida đ� sử dụng cuộc xung đột tại
Tchechnia như l� một c�ng cụ để tuyển mộ c�c th�nh phần
khủng bố mới. C�n theo b� Mary Habeck, chuy�n gia về Hồi
gi�o cực đoan ở Đại học John Hopkins, c�c yếu tố đầu
ti�n dường như cho thấy l� người anh Tarnaev quan t�m
đến một hệ ph�i Hồi gi�o rất cực đoan, c� li�n hệ chặt
chẽ với Al Qaida v� c�c tổ chức ngoại vi của mạng lưới
khủng bố n�y.
Vụ khủng bố ở Boston c� thể được xem l� một h�nh động
mang t�nh chất nội địa, nhưng cũng c� thể l� một h�nh
động mang t�nh quốc tế, t�y theo l� anh em Tarnaev c�
li�n hệ hay kh�ng với c�c l�nh đạo th�nh chiến Hồi
gi�o.
Như vụ tấn c�ng ở căn cứ qu�n sự Fort Hood v�o năm 2009,
Nidal Malek Hasan, một b�c sĩ t�m thần của qu�n đội Mỹ,
đ� bắn chết 13 người. Người ta được biết l� trước đ�,
vi�n b�c sĩ n�y đ� trao đổi thư từ với một gi�o sĩ Hồi
gi�o cực đoan.
Chuy�n gia Frank Cilluffo, gi�m đốc Viện An ninh Nội địa
thuộc Đại học George Washington, nhắc lại rằng c� rất
nhiều người muốn ra nước ngo�i chiến đấu, nhưng Al Qaida
khuyến kh�ch họ tiến h�nh khủng bố ngay ở nước sở tại.
Đ�y cũng ch�nh l� điều m� Inspire, tạp ch� tr�n mạng của
chi nh�nh Al Qaida ở Yemen, vẫn rao giảng. Những quả bom
l�m từ nồi �p suất được sử dụng trong vụ khủng bố Boston
cũng ch�nh l� l�m theo chỉ dẫn của tạp ch� Inspire.
C�c chuy�n gia đ� thống k� được l� kể từ c�c vụ tấn c�ng
khủng bố 11/09/2001 đến nay, ở Hoa Kỳ đ� xảy ra 104 vụ
tấn c�ng khủng bố hoặc mưu toan khủng bố, trong đ� 3/4
những người c� li�n quan l� c�ng d�n Mỹ, gồm ph�n nửa l�
sinh ra tr�n l�nh thổ Hoa Kỳ v� 29% mới được nhập quốc
tịch Mỹ, giống như anh em Tsarnaev.
Nhiều người trong số họ đ� khởi đầu th�nh chiến từ
Internet v� trải qua một qu� tr�nh cực đoan h�a tr�n
mạng. Đối với những người n�y, th�nh chiến kh�ng hẳn l�
biểu hiện của niềm tin t�n gi�o, m� đ�ng hơn l� nhằm b�y
tỏ những bức x�c của c� nh�n.
L� Phan:
Saturday, April 20, 2013 3:06:01 PM
Khủng bố
http://www.voatiengviet.com/content/khung-bo/1646548.html
Chiều Thứ Hai 15 th�ng Tư, hai quả bom tự chế nổ ngay ở
mức đến của cuộc thi marathon tại th�nh phố Boston thuộc
tiểu bang Massachusetts, Mỹ. Đ�y l� cuộc thi marathon c�
truyền thống l�u đời (bắt đầu từ năm 1897) v� l� một
trong những cuộc thi marathon nổi tiếng nhất thế giới.
Năm nay c� đến tr�n 23.000 người tham dự v� cả h�ng trăm
ng�n người dự kh�n đứng chật tr�n c�c ngả đường. Hai
tiếng đồng hồ sau khi những người chạy đua đầu ti�n c�n
đ�ch, l�c cả h�ng ng�n người kh�c đang hổn hển cố hết
sức ho�n tất cuộc thi, bỗng nghe �ầm ầm�, hai quả bom nổ
li�n tiếp. Tiếng nổ ch�t ch�a. Mọi người hốt hoảng chạy
t�n loạn. Ba người chết v� tr�n 170 người kh�c bị
thương.
Tin tức về cuộc nổ bom hầu như ngay tức khắc lan đi khắp
thế giới.
L�c ấy ở �c l� s�ng sớm ng�y Thứ Ba. T�i thức dậy l�c
năm giờ rưỡi, v�, như th�i quen, mở computer, liếc qua
c�c tờ b�o mạng ở �c v� ở Mỹ, ở đ�u t�i cũng thấy tin
tức về vụ nổ bom nằm tr�n c�ng. T�i liếc qua, vừa nghĩ
đến cuộc khủng bố vừa nghĩ đến th�nh phố Boston, nơi t�i
gh� thăm c�ch đ�y kh�ng l�u. Rồi t�i đi bơi ở một hồ tắm
trong th�nh phố. Tr�n đường từ b�i đậu xe v�o hồ bơi,
gặp một người bạn gi� người �c, �ng ấy vồ ngay t�i hỏi
về vụ nổ bom ở Boston m� �ng ấy mới nghe lo�ng tho�ng từ
radio tr�n xe. Vừa nhảy xuống hồ bơi, một người bạn
kh�c, cũng người �c v� cũng kh� gi�, nh�o đến n�i chuyện
về vụ nổ bom ấy. Mấy ph�t sau, một người bạn Việt Nam
đến, lại n�i về vụ nổ bom. Một tiếng đồng hồ ở hồ bơi,
c� bốn năm người đến n�i chuyện về biến cố ấy. Ra khỏi
hồ bơi, đi ngang qua ph�ng so�t v�, t�i thấy cả h�ng
chục người đứng trước m�n ảnh ti vi tr�n tường theo d�i
tin tức ở Boston. Đến trường, c�c đồng nghiệp của t�i
lại cũng x�n xao b�n t�n về c�ng một đề t�i. Sau đ�, một
người bạn của t�i, n�i chuyện qua điện thoại, cũng đề
cập đến chuyện ấy. Rồi xu�t xoa: �May m� m�nh kh�ng ở
Boston l�c n�y!� Rồi dặn d�: �Sắp tới, anh đi Mỹ, nhớ
cẩn thận!� T�i cười hỏi lại: �Cẩn thận l� sao?� Bạn t�i
cười, kh�ng biết trả lời ra sao cả.
T�i kể d�ng d�i những chuyện trong ng�y ở �c để cho thấy
t�c động của vụ nổ bom ở Boston, c�ch th�nh phố nơi t�i
đang ở đến 17.000 c�y số. M�, nghĩ xem, vụ nổ bom ấy,
thật ra, kh�ng qu� lớn. Với ba người chết, t�c hại của
vụ nổ bom ấy chỉ bằng một tai nạn nho nhỏ vẫn thường xảy
ra đ�y đ�, hằng ng�y. Vậy m�, kh�c hẳn c�c tai nạn kh�c
vốn phần lớn chỉ được đề cập tr�n b�o ch� địa phương rồi
nhanh ch�ng bị ch�m h�t v�o qu�n l�ng, vụ nổ bom ở
Boston lại g�y chấn động khắp thế giới. V� khiến mọi
người lo sợ.
Đ� l� sự kh�c nhau giữa khủng bố v� c�c loại bạo động
kh�c.
Bạo động th� ở đ�u v� thời n�o cũng c�. Việc giết người
hầu như xảy ra hằng ng�y. Dư luận thường chỉ ch� � đến
những vụ giết người tập thể: Một người n�o đ�, v� l� do
n�o đ�, cầm dao hay cầm s�ng nh�o đến c�c trường học
hoặc c�c trung t�m thương mại / trung t�m du lịch, giết
hết người n�y đến người kh�c. Ở �c, vụ giết người tập
thể g�y s�i nổi trong dư luận nhất l� vụ Martin Bryant,
một thanh ni�n 28 tuổi, cầm s�ng bắn xối xả v�o c�c du
kh�ch ở Port Arthur, Tasmania, giết chết 35 người v� l�m
bị thương 23 người v�o ng�y 28 th�ng Tư năm 1996. Ở Mỹ,
gần đ�y nhất, vụ Adam Lanza, một thanh ni�n 20 tuổi,
mang s�ng v�o một trường tiểu học ở Newtown,
Connecticut, giết chết 27 người, bao gồm 21 trẻ em v�
s�u thầy c� gi�o, v�o ng�y 14/12/2012 rồi sau đ� tự tử.
Tất cả c�c vụ giết người ấy đều l� bạo động. L� t�n s�t.
Nhưng kh�ng phải khủng bố.
Một thời gian ngắn ngay sau vụ nổ bom ở Boston, Tổng
thống Mỹ Barack Obama xuất hiện trước ống k�nh b�y tỏ sự
quan t�m của �ng đối với thảm kịch nhiều người đang chịu
v� thể hiện quyết t�m trong việc truy t�m thủ phạm.
Nhưng �ng kh�ng d�ng chữ khủng bố (terrorism). Ng�y h�m
sau, xuất hiện trước b�o ch�, n�i về c�ng một đề t�i,
�ng tuyến bố đ� l� một h�nh động �khủng bố�. V� định
nghĩa: �Bất cứ khi n�o bom được d�ng để nhắm v�o d�n
thường, n� đều l� một h�nh động khủng bố.� (Any
time bombs are used to target civilians,
it is an act of terrorism.)
Đ� l� một c�ch n�i đơn giản của người l�nh đạo nhằm nhấn
mạnh v�o tầm quan trọng của biến cố v� nhằm thể hiện sự
quan t�m đối với sự an to�n của d�n ch�ng. Đ� cũng đồng
thời l� một mệnh lệnh để c�c lực lượng an ninh, từ cảnh
s�t đến t�nh b�o, cũng như cả guồng m�y ch�nh phủ n�i
chung, phải dốc sức đối ph� v� giải quyết.
Nhưng đ� kh�ng phải l� một định nghĩa ho�n hảo. Rất dễ
thấy: Kh�ng phải vụ sử dụng vũ kh� (bất kể l� s�ng hay
bom) nhắm v�o d�n thường n�o cũng đều l� khủng bố. Hai
vụ t�n s�t ở Port Arthur v� Newtown kể ở tr�n đều kh�ng
phải l� khủng bố.
Vậy khủng bố l� g�?
Trước hết, cần lưu � l� khủng bố kh�ng phải l� hiện
tượng mới. C� lẽ từ khi xuất hiện lo�i người, đặc biệt
từ khi xuất hiện c�c tranh chấp giữa người v� người,
khủng bố đ� xuất hiện. Đ� l� h�nh thức đấu tranh của
những người yếu thế, trong c�c tổ chức nhỏ v� hoạt động
một c�ch b� mật. C� điều, c�ng ng�y khủng bố c�ng ph�t
triển. Từ biến cố 11/9/2001, n� trở th�nh một hiện tượng
mang tầm quốc tế, thu h�t sự ch� � của mọi người tr�n
khắp thế giới. C�ng ph�t triển, định nghĩa về khủng bố
lại c�ng phức tạp. Ở Mỹ, c�c định nghĩa do Bộ Quốc
ph�ng, Bộ Ngoại giao v� cơ quan FBI đưa ra đều nhấn mạnh
v�o mấy đặc điểm ch�nh: Đ� l� việc sử dụng bạo lực (a)
một c�ch bất hợp ph�p (b) nhắm v�o thường d�n, (c) nhằm
g�y sợ h�i, v� (d) g�y ảnh hưởng l�n ch�nh phủ để đạt
được một số mục ti�u ch�nh trị n�o đ�. C�c
định nghĩa kh�c của Li�n Hiệp Quốc
năm 1992 cũng mang nội dung tương tự.
Hai đặc điểm đầu chỉ c� t�nh chất m� tả, kh�ng c� g�
đ�ng kể. Hai đặc điểm sau mới quan trọng.
Thứ nhất,
khủng bố n�o cũng c� mục ti�u ch�nh trị. C�c cuộc
khủng bố của c�c phong tr�o quốc gia gi�nh độc lập dưới
chế độ thực d�n, của c�c phong tr�o Cộng sản v� của c�c
lực lượng Hồi gi�o cực đoan sau n�y đều nhắm đến mục
ti�u ch�nh trị. Tuy nhi�n, kh�ng c� cuộc khủng bố n�o c�
thể thay đổi t�nh h�nh ch�nh trị ngay tức khắc. Khủng bố
kh�ng phải đảo ch�nh. Đảo ch�nh l� nỗ lực cướp ch�nh
quyền. Khủng bố hiếm khi c� t�c động trực tiếp l�n ch�nh
quyền. Khủng bố t�c động l�n ch�nh quyền v� ch�nh trị
qua một đường v�ng: n� nhắm đến quần ch�ng, g�y t�c động
l�n quần ch�ng, từ đ�, quần ch�ng lại t�c động l�n ch�nh
quyền v� ch�nh quyền sẽ thay đổi ch�nh s�ch; khi ch�nh
s�ch thay đổi, ch�nh trị cũng thay đổi theo.
Ở đ�y, ch�ng ta sẽ đối diện với đặc điểm thứ hai
của khủng bố:
G�y
sợ h�i. Hiệu quả của khủng bố kh�ng nằm ở mức độ
t�c hại cụ thể v� trực tiếp n� g�y ra m� chủ yếu ở mức
độ hoang mang sợ h�i của quần ch�ng. Với đặc điểm n�y,
khủng bố, một mặt, bao giờ cũng được tiến h�nh một c�ch
b� mật, nhưng mặt kh�c, hậu quả của n� phải được phơi
b�y một c�ch c�ng khai trước mắt c�ng nhiều người c�ng
tốt. V� bất cứ động cơ g�, d� l� v� ch�nh trị, mang một
người v�o một g�c rừng bắn chết rồi v�i x�c đ�u đ�,
kh�ng ai hay biết g� cả, kh�ng phải l� khủng bố. N� chỉ
đơn giản l� một h�nh động giết người. Vậy th�i. Trong
b�i �The nature of modern terrorism�, Jonathan R. White
n�u l�n ba kh�a cạnh của khủng bố hiện đại, trong đ�,
kh�a cạnh đầu ti�n v� cũng l� kh�a cạnh quan trọng nhất
l�: �Để hiệu quả, khủng bố phải phải được thấy v� được
nghe. Như một thủ l�nh khủng bố đ� t�m tắt, giết một
người trước một ống k�nh tốt hơn l� giết một trăm người
ở một chỗ b� mật.
Những t�n
khủng bố cần c� kh�n giả.�
T�nh chất �ho�n hảo� của cuộc khủng bố ng�y 11 th�ng 9
năm 2001 ở Mỹ kh�ng phải chỉ ở chỗ n� giết chết gần
3.000 người m� c�n, quan trọng hơn, n� diễn ra ngay ở
Trung t�m Thương mại Thế giới (World Trade Centre) tại
New York, một biểu tượng kh�ng phải của Mỹ m� c�n của
chủ nghĩa tư bản n�i chung. Nếu c�c mục ti�u tấn c�ng
nằm ở một nơi n�o kh�c, v� dụ một l�ng qu� hay một thị
trấn nhỏ n�o đ�, � nghĩa của n� sẽ kh�c hẳn: N� kh�ng c�
hoặc c� rất �t �kh�n giả�.
Vụ nổ bom ở Boston ng�y 15/4 vừa rồi cũng mang t�nh chất
tinh vi của một cuộc khủng bố.
C�c quả bom được g�i ngay ở đ�ch đến, trung t�m ch� �
của mọi người tham dự tại chỗ cũng như của h�ng chục ống
k�nh truyền h�nh v� h�ng trăm, thậm ch�, h�ng ng�n ống
k�nh m�y chụp h�nh cũng như m�y quay phim c� nh�n. Nhờ
thế, n� sẽ c� �kh�n giả� ở khắp nơi tr�n thế giới. Cho
đến l�c t�i viết b�i n�y, chiều Thứ Bảy 20/4 tại �c,
Dzhokhar Tsarnaev, một trong hai nghi phạm của vụ đặt
bom đ� bị bắt (t�n kia, Tamerlan Tsarnaev, đ� bị bắn
chết trước đ�). Chỉ c� hai chi tiết quan trọng được c�ng
bố: Một, cả hai anh em l� người Nga (gốc Chechnya), qua
Mỹ từ năm 2002; v� hai, cả hai đều l� t�n đồ Hồi gi�o
nhiệt th�nh. Chưa c� tiết lộ n�o về, một, hai anh em
Tsarnaev l�m việc một m�nh hay c� một tổ chức n�o đứng
sau họ; v� hai, động cơ thực sự của họ đằng sau vụ đặt
bom ấy l� g�. Nhưng về t�nh hiệu quả, quả thực họ đ�
th�nh c�ng trong việc khiến mọi người, kh�ng những chỉ ở
Boston m� c�n ở nhiều nơi kh�c rất xa Boston, sợ h�i.
Sự sợ h�i ấy dễ l�m cho người ta c� c�i nh�n lệch lạc về
nạn khủng bố.
Theo c�ng tr�nh nghi�n cứu của trường University of
Maryland, từ năm 1970 đến 2011, tr�n thế giới c� khoảng
104.000 vụ tấn c�ng khủng bố. Theo Viện Kinh tế học v�
H�a b�nh (Institute of Economics and Peace), trong suốt
10 năm qua, đặc biệt những năm gần đ�y, nạn khủng bố
tăng vọt tr�n 158 quốc gia. Mười phần trăm c�c quốc gia
tr�n thế giới hứng chịu đến 75% tr�n tổng số c�c vụ
khủng bố. Năm 2011, c� đến 4.564 vụ khủng bố, giết hại
7.473 người v� l�m bị thương 13.961 người. Cũng trong
năm 2011, đứng đầu danh s�ch khủng bố l� Iraq, sau đ� l�
Pakistan, Afghanistan, Ấn Độ, Yemen, Somalia, Niegeria,
Th�i Lan, Nga v� Philippines.
Số nạn nh�n chết v� khủng bố ở Iraq chiếm một phần ba
tổng số nạn nh�n tr�n thế giới trong suốt thập ni�n vừa
qua. Năm 2011, số c�c cuộc khủng bố th�nh c�ng l�n đến
90%, hầu hết đều bằng c�c loại vũ kh� th� sơ. Kh�c với
ấn tượng chung của mọi người, từ năm 2002 đến 2011, Bắc
Mỹ l� nơi tương đối �t xảy ra khủng bố: Tỉ lệ khủng bố ở
Bắc Mỹ thấp hơn ở T�y �u đến 19 lần. Theo bảng xếp hạng
của Global Terrorism Index, Mỹ chỉ đứng hạng 41, sau
Indonesia (hạng 29), Anh (hạng 28), Ai Cập (hạng 27), Hy
Lạp (hạng 26), Trung Quốc (hạng 23), Na Uy (hạng 21).
Điều th� vị l� trong số
31 quốc gia kh�ng hề xảy ra một cuộc khủng bố
n�o từ năm 2002 đến 2011, c� Cuba, L�o, Bắc Triều Ti�n,
Nam Triều Ti�n, Đ�i Loan, Singapore v�� Việt Nam.
Nhắc đến Việt Nam, t�i sực nhớ đến hai chuyện:
Thứ nhất, trước năm 1975, Cộng sản Việt Nam vốn rất nổi
tiếng về c�c �th�nh t�ch� khủng bố.Theo
Anthony James Joes, trong c�c phong tr�o gọi l� �trừ
gian� ở Việt Nam, đối tượng ch�nh của c�c cuộc giết
người phần lớn l� c�c c�ng chức cấp thấp hoặc l� c�c
gi�o vi�n, những người, một, c� tinh thần quốc gia v�
hai, tương đối c� ảnh hưởng trong l�ng x� (1). Mục đ�ch
của c�c cuộc khủng bố ấy kh�ng phải l� trừng phạt bản
th�n những người ấy m� chủ yếu l� để l�i k�o dư luận, để
tạo n�n kh�ng kh� bất an trong x� hội, để đe dọa d�n
ch�ng v� để mọi người kh�ng thể tin tưởng l� ch�nh quyền
miền Nam c� thể bảo vệ được họ. Theo Walter Laqueur, một
chuy�n gia về chiến tranh Việt Nam, c�c cuộc khủng bố
của Cộng sản Việt Nam c�n t�n khốc hơn cả c�c cuộc khủng
bố ở Trung Quốc trước năm 1949 (2).
Anthony James Joes tổng
kết: cho đến cuối năm 1958, cộng sản giết chết
20% x� trưởng ở miền Nam. Ri�ng trong năm 1960, giết
1.400 vi�n chức địa phương v� d�n thường. Khoảng 1965,
tổng cộng d�n thường bị giết chết trong c�c cuộc khủng
bố ấy l� 25.000 người (3).
Thứ hai, ở Việt Nam cũng như ở Cuba v� Bắc Triều Ti�n,
tuy kh�ng c� c�c vụ khủng bố nhắm đến nh� nước, nhưng
lại c� v� số c�c cuộc khủng bố của nh� nước nhắm v�o d�n
ch�ng.Th�
việc trấn �p d� man những người biểu t�nh chống Trung
Quốc, những blogger đ�i tự do v� d�n chủ cũng như những
người chống lại việc cưỡng đất đai rải r�c tr�n cả nước
trong những năm qua l� khủng bố chứ c�n g� nữa? Ch�ng
kh�ng phải l� những h�nh động trấn �p hay trả th� nhắm
v�o một số c� nh�n m� c�n l� những nỗ lực g�y sợ h�i
trong d�n ch�ng n�i chung. Với c�c nạn nh�n, đ� l� khủng
bố cụ thể; với d�n ch�ng, đ� l� khủng bố tinh thần.
Bởi vậy, mới c� kh�i niệm �khủng bố (của/do) nh� nước�
(state terrorism) hay kh�i niệm �nh� nước kinh ho�ng�
(state of terror) tồn tại cũng như duy tr� sự tồn tại
bằng c�c biện ph�p khủng bố nhắm v�o d�n ch�ng.
Nhưng đ� l� chuyện d�i. Từ từ t�nh sau.
Nguyễn Hưng Quốc
-
22.04.2013
***
Ch� th�ch:
Anthony James Joes (1989), The War For South Viet Nam
1954-1975, New York: Fraeger, tr. 46.
Walter Laqueur (1977), Guerrilla, a Historical and
Critical Study, London: Weidenfeld and Nicolson, tr.
262 & 271.
Anthony James Joes (1989), sđd., tr. 46.
|
