10 th�ng 2 năm 2013 : 83 năm cuộc Khởi nghĩa Y�n B�i b�ng nổ

Published on February 11, 2013 � No Comments

C�ch nay 83 năm, v�o ng�y 10 th�ng 2 năm 1930, cuộc Khởi nghĩa Y�n B�i (ch�nh tả cũ : Khởi-nghĩa Y�n-B�y) do Việt Nam Quốc d�n Đảng tổ chức v� l�nh đạo quần ch�ng đ� nổ ra tại tỉnh lị Y�n B�i (nay l� th�nh phố Y�n B�i) rồi nhanh ch�ng lan ra to�n miền Bắc. Mục đ�ch của cuộc khởi nghĩa l� chấm dứt giai đoạn hoạt động nửa c�ng khai của Việt Nam Quốc d�n Đảng (th�nh lập ng�y 25 th�ng 12 năm 1927 tại H� Nội), đ�nh đổ �ch cai trị thực d�n � phong kiến đ� lỗi thời v� tiến tới x�y dựng ch�nh thể D�n quốc Cộng h�a. Mặc d� cuộc khởi nghĩa g�y được sức lan tỏa nhanh ch�ng v� khiến ch�nh quyền thực d�n trở tay kh�ng kịp, nhưng do kh�u tổ chức chưa ho�n bị v� lực lượng chỉ huy qu�n sự c�n thiếu kinh nghiệm t�c chiến n�n đến ng�y 27 th�ng 2 c�ng năm th� c�c yếu nh�n của Việt Nam Quốc d�n Đảng lần lượt bị bắt v� xử giảo, khởi nghĩa chấm dứt. Nh�n ng�y giỗ lần thứ 83 c�c nghĩa sĩ Y�n B�i, thế hệ ng�y h�m nay b�y tỏ niềm tri �n tiền nh�n, hy sinh v� Tổ quốc � v� nh�n sinh lu�n l� c�i chết cao đẹp. T�n tuổi của họ sống m�i với non s�ng Việt Nam, c�n vang vọng như c�u n�i của l�nh tụ Nguyễn Th�i Học : �Kh�ng th�nh c�ng cũng th�nh nh�n !�. Ai về Y�n B�i, xin gh� thăm nơi an nghỉ của những nghĩa sĩ quyết tử năm nao�

B�i thơ Ng�y tang Y�n B�i của Đằng Phương (b�t danh của cố Gi�o sư Nguyễn Ngọc Huy � l�nh tụ Đảng T�n Đại Việt), được in trong Quốc văn gi�o khoa thư :

Việt Nam mu�n năm ! Việt Nam mu�n năm !
Trong b�nh minh sương lạnh phủ �m thầm.
Mười ba tiếng tung h� bao tr�ng liệt.
Toan lay tỉnh cả to�n d�n nước Việt.

Gi� căm hờn rền rỉ tiếng g�o than.
Từ lưng trời, sương trắng rủ m�n tang.
�nh mờ nhạt của b�nh minh rắc nhẹ
Tr�n Y�n B�i �u sầu v� lặng lẽ,
Giữa mấy h�ng gươm s�ng tỏa h�o quang,
Mười ba người liệt sĩ Việt hi�n ngang
Thong thả tiến đến trước đ�i Danh Dự :
Trong quần ch�ng đứng c�i đầu ủ rũ,
V�i cụ gi� đầu bạc lệ r�n rơi
Ngất người sau tiếng r� : Ối con ơi !
N�t u buồn chợt mơ m�ng tho�ng gợn
Tr�n kh�e mắt đ� từng khinh đau đớn
Của những trang anh kiệt sắp l�a đời,
Nhưng chỉ trong gi�y ph�t vẻ tươi cười
Lại xuất hiện tr�n mặt người quắc thước.
Đ� l� kẻ hiến th�n đền nợ nước,
T�nh th�n y�u quyến thuộc phải xem thường,
�o le thay ! muốn phụng sự qu� hương
Phải dẫm n�t bao l�ng m�nh k�nh mến.
Nhưng n�y đ�y, ph�t thi�ng li�ng đ� đến.
Sau c�i nh�n ch�o non nước bi ai,
Họ thản nhi�n, lần lượt bước l�n đ�i
V� d�ng dạc bu�ng tiếng h� h�ng dũng.
�Việt Nam mu�n năm !� Một đầu rơi rụng,
�Việt Nam mu�n năm !� Người kế tiến l�n.
V� Tử Thần k�nh cẩn đứng ghi t�n
Những liệt sĩ v�o bia người tuẫn quốc,
Sau Đức Ch�nh, đ�y l� phi�n Th�i Học,
Anh nghi�ng m�nh trước x�c những anh em,
Rồi mỉm cười, Anh ngảnh mặt nh�n xem
Những kẻ đến quan chi�m đo�n liệt sĩ
Để từ biệt những bạn đồng t�m ch�.
Tiếng tung h� bỗng nổi, vang trời cao,
Nhưng liền theo Anh đ� bị x� v�o
Chiếc gươm m�y giăng tay ch�o, lặng lẽ.
Đao xuống, đầu rơi, m�u đ�o tung t�e.
Người anh h�ng nước Việt th�i c�n đ�u !
Lũ thực d�n gi�m s�t đứng nh�n nhau
Như tr�t sạch hết những điều lo ngại
V� xoa tay ch�ng thở d�i khoan kho�i,
Trong rừng người ứa lệ, Nguyễn Thị Giang
N�n nỗi đau như cắt x� can tr�ng
Đứng ngơ ng�c lặng người b�n Hữu Cảnh.
Trong nắng sớm, gi� căm hờn qu�t mạnh
Như thề c�ng những tử sĩ anh linh
Vang dội c�ng tr�n đất Việt đi�u linh
Những tiếng th�t uy h�ng v� giống Việt.

Việt Nam mu�n năm ! Việt Nam mu�n năm !
Như tan trong gi� mạnh kh�c vang rầm
Mười ba tiếng tung h� bao tr�ng liệt
Cố lay tỉnh cả to�n d�n nước Việt.

Th�n anh h�ng đ� n�t dưới ng�n c�y
Nhưng tiếng h� c�n phảng phất đ�u đ�y,
Mười lăm năm sau ng�y sầu Y�n B�i,
To�n thể giống Ti�n Rồng c�ng đứng dậy,
Cố đuổi lo�i tham bạo khỏi non s�ng,
Hơn hai năm đất Việt m�u pha hồng
M� chiến sĩ vẫn một l�ng cương quyết
Thề tranh đấu đến khi n�o nước Việt
Được ho�n to�n độc lập mới ngừng tay.
Thế l� d�ng m�u vọt dưới trời m�y
Một buổi s�ng mười lăm năm về trước
Đ� vẽ được cảnh anh h�ng nguyện ước.
Đưa non s�ng ra khỏi chốn u trầm
Cả to�n d�n nước Việt đến mu�n năm
Vẫn ghi tạc trong t�m ng�y h�m ấy,
Ng�y h�m ấy, �i ! ng�y tang Y�n B�i !

Việt Nam mu�n năm ! Việt Nam mu�n năm !
X� n�t m�n sương lạnh phủ �m thầm,
Mười ba tiếng tung h� bao tr�ng liệt
Đ� lay tỉnh cả to�n d�n nước Việt.

B�i thơ Kh�c Nguyễn Th�i Học của Nhượng Tống :

Nhục mấy tr�ng cao, �ch mấy tr�ng.
Thương đời kh�ng lẽ đứng m� tr�ng.
Quyết quăng nghi�n b�t xoay gươm s�ng,
��u chịu r�u m�y thẹn n�i s�ng.
Người dẫu chết đi, l�ng vẫn sống,
Việc d� hỏng nữa, tội l� c�ng.
Nhớ anh nhớ l�c khi l�m biệt ;
Cười kh�c canh khuya ch�n rượu nồng.

Xem th�m :
� Kh�c tr�ng ca về Khởi nghĩa Y�n B�i

Xem tin nguồn: http://ttxva.org/ky-niem-khoi-nghia-yen-bai-2013/#ixzz2KYKrWnJv
Follow us: thongtanxavanganh on Facebook

               Đ�nh k�m c�c h�nh ảnh v� tư liệu: