C�ch mạng d�n chủ tại Việt Nam, khoảng c�ch v� hy vọng

Cuộc c�ch mạng gi�nh độc lập của Mỹ l�m thay đổi khu�n mặt thế giới suốt mấy trăm năm nay cũng chỉ bắt đầu bằng một nh�m nhỏ khoảng từ 30 đến 130 người đ� can đảm n�m c�c th�ng tr� của Anh xuống vịnh Boston năm 1773. Tương tự, biến cố Ph� Ngục Bastille s�ng ng�y 14 th�ng Bảy 1789 được chọn l�m ng�y quốc kh�nh Cộng H�a Ph�p kh�ng phải để giải ph�ng nhiều trăm hay nhiều ng�n t� nh�n ch�nh trị nhưng chỉ l� h�nh động mang t�nh biểu tượng v� ng�y đ� nh� t� Bastille chỉ giam giữ 7 t� nh�n. C�c biến cố n�m tr� xuống biển, ph� ngục Bastille hay cuộc biểu t�nh 1 th�ng 7 vừa qua tại Việt Nam đều kh�ng phải l� biến cố lớn về h�nh thức nhưng chuy�n chở những nội dung lịch sử. Ba sự kiện c� một đặc điểm giống nhau rằng c�ch mạng l� một tiến tr�nh kh�ng thể n�o đảo ngược. Chọn lựa h�m nay, v� thế, kh�ng c�n l� chọn lựa của nh�n d�n Việt Nam m� l� của giới cầm quyền. B�i học Tunisia, Ai Cập, Libya v� Miến Điện cho thấy thuận với l�ng d�n th� sống m� nghịch với l�ng d�n sẽ bị b�nh xe lịch sử nghiền n�t...

*

Trong b�i thơ Giấc mơ nhỏ của t�i c� một đoạn n�i về s�ng Bến Hải v� sự xa c�ch giữa người Việt vẫn c�n đang chảy trong l�ng:

Ch�o anh c�ng nh�n dệt từng tấm vải

Cho t�i l�m con thoi nhỏ tr�n tay

Để t�i nối hai bờ s�ng Bến Hải

Nối l�ng người vời vợi c�ch xa nhau.

B�i thơ viết sau 1975, nghĩa l� thời gian đất nước đ� �thống nhất� bằng xe tăng v� đại ph�o, bằng s�n bắn v� nh� t�. T�i kh�ng chỉ viết ra mơ ước của m�nh th�i nhưng đ� nhiều lần l�m con thoi nhỏ. Thay v� những buổi gặp gỡ nặng về h�nh thức, nếu c� cơ hội t�i thường mang những người một thời đ� t�m đủ mọi c�ch để giết nhau, ngồi lại b�n nhau.

Một lần c�ch đ�y cũng kh� l�u, t�i mời hai người thuộc giới cầm b�t đến nh� chơi. Một nh� văn miền Bắc v� một nh� văn miền Nam. Cả hai đều may mắn sống s�t sau cuộc chiến. T�n tuổi hai nh� văn kh�ng nằm trong danh s�ch hơn hai triệu người Việt gởi x�c ở Trường Sơn, Hạ L�o, Quảng Trị, An Lộc, Thường Đức, Tam Quan, B�nh Gi� v.v... Nếu t�nh theo số lượng bom đạn do Mỹ, Li�n X� v� Trung Cộng cung cấp v� số người chết tr�n một quốc gia c� địa l� nhỏ hẹp, d�n số kh�ng đ�ng như hai miền Việt Nam trước 1975, chiến tranh Việt Nam c� thể được xem l� một trong những cuộc chiến tranh c� mức độ t�n ph� cao nhất trong lịch sử nh�n loại.

Chiều h�m đ�, ch�ng t�i ngồi th�nh ba g�c quanh chiếc b�n tr�n nhỏ sau vườn. Một buổi chiều �m ả hiếm hoi của m�a h� n�ng bức. Hai nh� văn t�i mời đến đều nghe t�n nhau từ l�u lắm, đọc văn nhau nhưng chỉ gặp nhau h�m đ� lần đầu. Họ rất ngạc nhi�n khi nghe t�i giới thiệu t�n. Bắt tay mừng rỡ. Những tiếng �Th� ra, th� ra...� dồn dập. �nh mắt họ s�ng l�n niềm cảm động ch�n th�nh v� chẳng bao giờ họ nghĩ c� ng�y gặp nhau tr�n xứ Mỹ n�y. Nh� văn miền Bắc kể lại h�nh tr�nh gian nan của anh từ Bắc v�o Nam. Những đ�m di chuyển đầy nguy hiểm, những ng�y tr�nh bom B52 trải thảm dọc Trường Sơn. Những trường hợp tho�t chết trong đường tơ kẻ t�c khi qu�n đội miền Nam h�nh qu�n qua khu vực anh đang tr� ẩn. Nơi anh đ�ng l� v�ng tranh chấp. Ban ng�y Quốc Gia, ban đ�m Cộng Sản. Người d�n sống dưới hai chế độ. Ban đ�m khi l�nh r�t về đồn, anh lại ra hoạt động. D� sao anh chỉ l� nh� văn, nh� b�o, kh�ng trực tiếp tham dự c�c trận đ�nh lớn n�n kh�ng c� những t�nh tiết gay go hấp dẫn.

Nh� văn miền Nam th� kh�c. Anh l� người l�nh chiến dạn d�y trận mạc. Anh kể lại v�i trận đ�nh đ�ng nhớ m� anh từng tham dự. C� một lần tiểu đo�n của anh được trao tr�ch nhiệm như một �cục đường để dụ kiến�. Vừa đổ qu�n xuống ngọn đồi kh�ng bao l�u, đ�o c�ng sự chưa xong, c�c cuộc tấn c�ng li�n tục của phe nh� văn miền Bắc đ�nh v�o. Mở đầu l� những cơn mưa ph�o. Ph�o li�n tu bất tận. Ph�o kh�ng ngừng nghỉ. Ph�o ng�y đ�m. Phe nh� văn miền Nam bị thiệt hại kh� nặng. Anh tiểu đo�n trưởng hy sinh ngay trong trận ph�o đầu. Sau v�i ng�y ph�o k�ch, c�c đơn vị của phe nh� văn miền Bắc từng đợt tấn c�ng. Qu� đ�ng. Tỉ lệ c� thể n�i l� mười đ�nh một. Đơn vị của nh� văn miền Nam phải chọn c�i sống trong c�i chết, v� chống đỡ l� con đường duy nhất. Bằng mọi gi� phải giữ ngọn đồi. M� cho d� c� muốn r�t lui cũng kh�ng r�t được. Cuối c�ng, phe nh� văn miền Nam giữ được ngọn đồi. Như đ� t�nh to�n, sau đ�, c�c phi đo�n mở ra h�ng loạt c�c cuộc oanh tạc v� ph�o binh của phe nh� văn miền Nam tập trung bắn n�t chẳng những chung quanh ngọn đồi m� cả c�c khu rừng b�n ngo�i �cục đường�. Chung quanh ngọn đồi nhỏ ngập đầy x�c chết. Sau trận đ�nh, những chiếc xe ủi đất của c�ng binh đ�o một đường mương d�i, đủ s�u để khỏi h�i thối v� x�c h�ng trăm x�c chết của phe nh� văn miền Bắc đổ v�o trong đ�. Phe nh� văn miền Nam cũng chẳng hơn g�. �Cục đường� đen đ� chảy th�nh những vũng m�u đỏ. Những c�ng sự, những căn hầm bị ph�o sập trở th�nh những ng�i mộ ch�n x�c đồng đội của anh. Những chiếc trực thăng tải thương hạ c�nh mang theo x�c anh tiểu đo�n trưởng v� rất nhiều bạn b� mới chia nhau điếu thuốc h�m qua nay đ� ngh�n thu c�ch biệt. �Nếu l�c đ� kh�ng giữ được ngọn đồi th� sao?� Nh� văn miền Bắc hỏi. �Th� chết hết chớ sao, cục đường m��. Nh� văn miền Nam trả lời. Anh cười, một nụ cười mang �t nhiều chua ch�t.

Nhưng rồi anh n�i tiếp: �Chắc l� anh nghĩ t�i l�c đ� căm th� gh� gớm lắm phải kh�ng?� C�, nhưng kh�ng gh� gớm lắm đ�u. C�c anh bắn t�i v� t�i bắn anh. M� cho d� c�c anh kh�ng bắn t�i th� t�i cũng bắn c�c anh. Chiến tranh m�. Xong th� th�i. L�ng căm th� chế độ Cộng Sản trong t�i chỉ l�n cao độ khi sống trong nh� t� Cộng Sản v� chịu đựng những cực h�nh đ�y đọa, những đối xử bất nh�n, những th�ng ng�y đ�i kh�t�.

Trời sắp tối, hai anh đều c� chuyện phải đi. Họ bắt tay từ gi� nhau. Kh�ng ai xin lỗi ai. Kh�ng ai tha thứ ai. Nhưng qua buổi t�m sự t�i biết, họ đ� hiểu nhau hơn, đ� thấy được nhu cầu của một Việt Nam h�m nay v� ng�y mai phải tho�t ra khỏi chiến tranh, ngh�o đ�i, độc t�i v� đi c�ng nh�n loại h�a b�nh, ổn định, tự do v� gi�u mạnh.

Kh�ng phải ai cũng c� may mắn c� dịp trang trải tấm l�ng như nh� văn miền Bắc v� nh� văn miền Nam sau vườn nh� t�i lần nọ. Đ� đ�y vẫn c�n nhiều c�i nh�n khắt khe đối với những người đang tranh đấu cho tự do d�n chủ với một qu� khứ li�n hệ với đảng Cộng Sản. Cuộc chiến qu� d�i, �n o�n qu� s�u, kh�ng phải dễ d�ng g� thay đổi hết được. Người �, người Ba Lan khi giong buồm, nhổ neo rời cảng, họ để lại qu� khứ b�n bờ biển chỉ mang tr�n vai ước vọng về một tương lai tốt đẹp hơn cho họ v� con ch�u họ. Người Việt Nam th� kh�c. Người Việt ra đi mang theo cả cuộc chiến tranh đầy m�u v� nước mắt. Nhiều trong số ch� b�c anh chị đến được bến bờ tự do khi chiếc vết thương tr�n da thịt vẫn c�n đang mưng mủ sau bao năm th�ng t� đ�y. Xiềng x�ch kh�ng c�n, bom đạn đ� th�i rơi nhưng tiếng khua, tiếng th�t như vẫn c�n nghe trong giấc ngủ qu� người. Th�i độ, d� khắt khe, quyết liệt hay cực đoan đi nữa cũng c� l� do ri�ng của n�. Như nh� văn miền Nam ph�t biểu, ch�nh s�ch của đảng CSVN từ 1975 đến nay l� nguy�n nh�n trực tiếp của sự căm th� s�u thẳm trong l�ng nh�n d�n Việt Nam n�i chung v� miền Nam n�i ri�ng, đối với chế độ CS v� l� mầm mống của sự ph�n h�a, chia rẽ, ho�i nghi trong cộng đồng người Việt. Nhưng d� l� do g�, c�c ch� b�c anh chị v� tương lai con ch�u m�nh, n�n suy nghĩ lại v� chọn những h�nh thức đấu tranh hữu hiệu, th�ch hợp với thời đại ng�y nay.

Con đường c�ch mạng d�n chủ Việt Nam, v� thế, kh�c v� kh� khăn hơn nhiều so với con đường đ� diễn ra tại Bắc Phi v� tiến tr�nh chuyển h�a d�n chủ đang diễn ra tại Miến Điện.

Điều kiện ra đời v� tồn tại của chế độ độc t�i to�n trị Cộng Sản tại Việt Nam kh�ng giống c�c chế độ độc t�i c� nh�n như Muammar Gaddafi tại Lybia, Augusto Pinochet tại Chile, Mobutu Sese Seko tại Zaire hay độc t�i phe nh�m qu�n sự (Junta) Miến Điện, Argentina, Peru, Nigeria, El Salvador v� cũng kh�ng giống như c�c chế độ Cộng Sản chư hầu ch�m gởi của c�y đại thụ Li�n X� một thời tồn tại ở Đ�ng �u.

Phần lớn c�c chế độ độc t�i qu�n sự, d� c� nh�n hay phe nh�m, h�nh th�nh do kết quả của c�c cuộc đảo ch�nh, lật đổ c�c ch�nh phủ tiền nhiệm, nhiều khi cũng rất độc t�i. Cơ hội đ� đưa một số sĩ quan từ vị tr� của những người l�nh trở th�nh những nh� ch�nh trị. Ngo�i l�ng tham lam quyền lực v� địa vị, họ kh�ng sở hữu một vốn liếng ch�nh trị v� kh�ng c� một sự chuẩn bị đầy đủ để l�nh đạo quốc gia. Tham vọng quyền lực của họ chỉ l� tham vọng c� nh�n, phe nh�m. Muammar Gaddafi của Lybia, Hosni Mubarak của Ai Cập nổi tiếng sắc m�u nhưng gốc g�c chỉ l� những vi�n sĩ quan v� biền. C�c quốc gia Miến Điện, Libya, Ai Cập, Tunisia cũng kh�ng trải qua cuộc chiến tranh � thức hệ t�n khốc suốt mấy mươi năm v� vai tr� của c�c đế quốc cũng kh�ng mang t�nh quyết định như trong cuộc chiến Việt Nam.

Việt Nam th� kh�c. Những người l�nh đạo CSVN được đ�o tạo để hoạt động, tổ chức, l�nh đạo chuy�n nghiệp, ki�n quyết theo đuổi đến c�ng c�c mục ti�u ngắn v� d�i hạn của đảng CS. Ch�nh L� Duẩn trong t�c phẩm quan trọng Dưới L� Cờ Vẻ Vang Của Đảng, đ� x�c định tham vọng nhuộm đỏ Việt Nam v� �đưa cả nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc l�n chủ nghĩa x� hội". Từ khi th�nh lập v�o năm 1930 cho đến nay, tuy kh�c nhau về chiến lược của mỗi thời kỳ v� hoạt động dưới nhiều t�n gọi (Đảng Cộng sản Đ�ng Dương, Hội nghi�n cứu chủ nghĩa M�c ở Đ�ng Dương, Đảng Lao động Việt Nam, Đảng Nh�n d�n C�ch mạng ở miền Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam) nhưng Đảng ho�n to�n nhất qu�n về tư tưởng v� mục ti�u.

Nạn s�ng b�i c� nh�n dưới c�c chế độ độc t�i kh�ng Cộng Sản c� nhưng kh�ng t�c hại trầm trọng đến nhận thức của người d�n. Mobutu Sese Seko của Congo l� một v� dụ. Nh� độc t�i kh�t m�u của Congo n�y sau c�c chuyến viếng thăm Bắc H�n, Trung Quốc, Rumani về đ� bắt chước x�y dựng một bộ m�y tuy�n truyền giống hệt như Cộng Sản bằng c�ch ra lịnh thay đổi t�n đường, t�n phố, quốc kỳ, quốc ca, v� th�ng 10 năm 1971 thay cả t�n nước. Nhưng ngay cả khi Mobutu c�n sống d�n Congo chẳng những kh�ng mấy quan t�m đến những thay đổi đ� m� c�n một c�ch ch�m biếm gọi t�n y l� Mobutu Sesesescu chỉ v� Mobutu l� bạn th�n của t�n độc t�i Rumani Nicholas Ceauşescu.

Việt Nam th� kh�c. Giống như �cha gi� d�n tộc� Kim Nhật Th�nh của Bắc H�n, h�nh ảnh một �cha gi� d�n tộc� Hồ Ch� Minh đ� đ�ng một lớp băng d�y trong nhận thức của nhiều người v� ngay cả được thờ chung một b�n thờ với đức Phật Th�ch Ca, kh�ng một ph�t hiện, một chứng cớ, một t�i liệu khoa học n�o c� thể l�m lay chuyển niềm tin m� qu�ng v�o Hồ Ch� Minh trong l�ng những người Việt cuồng t�n. � thức n� lệ tồn tại dưới h�nh thức t� đạo đ� kh�ng phải chỉ trong h�ng ngũ đảng vi�n m� cả ngay trong những người đấu tranh chống lại c�c sai lầm của l�nh đạo đảng.

Về mặt l� luận, việc so s�nh với hệ l� luận Cộng Sản với những l� thuyết biện minh cho sự tồn tại của c�c chế độ độc t�i như �S�ch Xanh� (Green Book) của Muammar Gaddafi hay Đường Miến Điện Dẫn Tới Chủ Nghĩa X� Hội (The Burmese Way to Socialism) chẳng kh�c g� đem gi�o tr�nh đại học so với s�ch tập đọc lớp vỡ l�ng. Tầng lớp c�n bộ l�m c�ng t�c tuy�n truyền ở Miến Điện v� Lybia chỉ l� một phường nịnh h�t gi� chiều n�o theo chiều đ�. Tại Lybia trước th�ng Hai 2011, với đại đa số d�n ch�ng S�ch Xanh mang t�nh c�ch giải tr� nhiều hơn l� l� luận. Gi�o sư Vandewalle của đại học Dartmouth v� t�c giả của Lịch Sử Libya Hiện Đại (A History of Modern Libya) nhận x�t S�ch Xanh l� một chuỗi những c�u c�ch ng�n chứ kh�ng phải l� một hệ l� luận th�ng suốt v� chẳng thuyết phục được ai. Sau c�ch mạng d�n chủ, d�n ch�ng đốt h�ng ng�n S�ch Xanh kh�ng phải v� sợ �tư tưởng Muammar Gaddafi� c� cơ hội hồi sinh nhưng chỉ v� đ� l� biểu tượng của chế độ độc t�i.

Việt Nam th� kh�c. Giới l�nh đạo đảng CSVN c� cả kho l� luận, một bộ m�y tuy�n truyền tinh vi v� những c�u trả lời th�ch hợp cho từng lứa tuổi, từng ng�nh nghề, từng giới, từng tr�nh độ học vấn. Nền gi�o dục một chiều v� phản khoa học như c�y đinh đ�ng s�u v�o � thức của con người từ tuổi ấu thơ cho đến l�c trưởng th�nh. Kh�ng �t người Việt, nhất l� những người lu�n bắt đầu bằng c�u r�o đ�n �đừng n�i l� t�i bị tẩy n�o đấy nh� đ� bị tẩy n�o m� kh�ng chịu thừa nhận hay kh�ng biết m�nh bị tẩy n�o. Với họ, sự c� mặt của Đảng Cộng sản trong đời sống ch�nh trị v� sinh hoạt x� hội Việt Nam tự nhi�n chẳng kh�c g� bốn m�a xu�n hạ thu đ�ng. Họ c�n tin rằng chỉ c� đảng CSVN với tư c�ch một đảng cầm quyền, mới c� khả năng dẫn dắt d�n tộc Việt Nam tr�n con đường đi đến một tương lai tươi s�ng. Họ viện dẫn trong qu� khứ đảng c� v�i ch�nh s�ch bị cấp dưới thực thi qu� tả hay qu� hữu nhưng về căn bản con đường đảng chọn vẫn l� con đường đ�ng, v� tham nhũng l� một hiện tượng xấu của mọi x� hội đang từng bước đi l�n vả lại ngay cả Anh, Mỹ, Ph�p đều đầy dẫy đ�u chỉ ri�ng tại Việt Nam.

Chế độ Cộng Sản tại Việt Nam cũng kh�ng giống như chế độ độc t�i Cộng Sản tại c�c quốc gia Đ�ng �u. Mặc d� đảng Cộng Sản tại c�c nước Đ�ng �u ra đời trước thế chiến thứ hai nhưng nếu kh�ng c� sự chiếm đ�ng của Hồng Qu�n Li�n X� v� sự thỏa thuận của c�c cường quốc Anh, Mỹ, Li�n X�, sẽ kh�ng c� một nh�m quốc gia Cộng Sản được gọi l� Cộng Sản Đ�ng �u. Bản th�n của định nghĩa �Cộng Sản Đ�ng �u� đối nghịch với khối c�c quốc gia d�n chủ T�y �u, vốn đ� mang nặng � nghĩa ch�nh trị trong thời kỳ chiến tranh lạnh nhiều hơn c�c � nghĩa về văn h�a hay địa l�.

Việt Nam th� kh�c. Như t�i c� dịp tr�nh b�y, trong l�c c�c đảng Cộng Sản Đ�ng �u thực chất chỉ l� những d�y ch�m gởi sống nhờ v�o sức mạnh của đồng Ruble, xe tăng v� hỏa tiễn Li�n X�, khi c�y đại thụ Li�n X� thối ruột th� d�y ch�m gởi cũng kh� h�o theo, đảng CSVN b�m s�u v�o c�y đại thụ Việt Nam, sinh s�i nẩy nở bằng nhựa nguy�n v� nhựa luyện Việt Nam. Qu� tr�nh h�nh th�nh v� ph�t triển của đảng CSVN l� một qu� tr�nh đầy ngộ nhận lịch sử v� họ tồn tại đến ng�y nay, một phần lớn cũng nhờ v�o những ngộ nhận đ�. Cuộc chiến thắng của đảng CSVN ng�y 30-4-1975 l� kết quả của cuộc lừa gạt lớn nhất trong lịch sử Việt Nam.

Kh�ng �t người Việt cho rằng sở dĩ Việt Nam kh�ng được quốc tế quan t�m đ�ng mức như Miến Điện, Ai Cập chỉ v� chưa c� những Giải Nobel H�a B�nh như Aung San Suu Kyi của Miến Điện hay Mohamed ElBaradei của Ai Cập, nơi những tiếng n�i của họ đ� được ch�nh phủ khắp thế giới lắng nghe.

Thật ra, tại Ai Cập qu� hương của Mohamed ElBaradei v� Miến Điện qu� hương của Aung San Suu Kyi, d� cai trị bằng bạo lực sắc m�u, quyền con người trong c�c quốc gia độc t�i qu�n sự kh�ng ho�n to�n bị x�a bỏ. Chế độ th�ng tin, kiểm duyệt c�n nhiều kẻ hở. Qua c�c phương tiện truyền th�ng quốc tế, những g� xảy trong c�c quốc gia n�y đều được thế giới biết được kh� r�. C�c tổ chức đối lập, chống ch�nh phủ, c�ng đo�n tuy bị trấn �p nhưng vẫn c� cơ hội hoạt động. Đảng đối lập Li�n Đo�n To�n Quốc V� D�n chủ (National League for Democracy, viết tắt l� NLD) của b� Aung San Suukyi c� cơ sở hạ tầng vững chắc v� đ� thắng 396 trong tổng số 485 ghế Quốc Hội trong cuộc bầu cử d�n chủ c�ng khai được quốc tế c�ng nhận năm 1990 trước khi bị đ�m qu�n phiệt đ�n �p. C�c cơ sở từ trung ương đến địa phương, kể cả đại diện của ch�nh phủ NLD cạnh c�c ch�nh phủ quốc tế b�n ngo�i Miến Điện cũng đ� duy tr� c�c hoạt động trong suốt thời gian b� Aung San Suu Kyi bị giam giữ tại nh�.

Thế giới đang ca ngợi b�, ngo�i đức t�nh can đảm v� ki�n tr� với l� tưởng tự do c�n v� th�i độ �n h�a, chấp nhận đối thoại để giải quyết c�c vấn đề của đất nước. Tuy nhi�n kh�ng phải bao giờ th�i độ �n h�a, hợp t�c cũng đem lại kết quả tốt. Như c� lần t�i đ� viết, h�a giải h�a hợp l� con đường hai chiều, kh�ng ai c� thể đứng b�n n�y s�ng bắt người kh�c phải bơi qua s�ng để h�a giải với m�nh. Trong điều kiện Miến Điện hay Việt Nam, h�a giải t�y thuộc trước hết v�o ch�nh s�ch v� th�i độ của giới cầm quyền.

Kh�ng giống như giới l�nh đạo Miến Điện cuối c�ng đ� thức tỉnh, tại Việt Nam, lời k�u thương thống thiết của tầng lớp nh�n d�n bị �p bức suốt 37 năm qua chỉ l� những vi�n sỏi nhỏ rơi v�o biển cả, kh�ng tạo n�n gợn s�ng, tiếng vang n�o. Với tất cả sự k�nh trọng d�nh cho b� Aung San Suu Kyi, nếu b� phải đối ph� với cơ chế l�nh đạo độc t�i ngoan cố như Việt Nam, c� thể b� phải chọn giải ph�p của đức Gi�m Mục Gi�o Hội Anglian Desmond Tutu, Giải Nobel H�a B�nh 1984.

Chủ trương của đức Gi�m Mục Gi�o Hội Anglian Desmond Tutu l� một b�i học gi� trị để đối ph� ch�nh s�ch ngoan cố của chế độ độc t�i. Gi�m Mục Desmond Tutu trong cuộc đấu tranh chống Ph�n Biệt Chủng Tộc Nam Phi v�o thời điểm khốc liệt 1976, thay v� thỏa hiệp, đ�m ph�n, đ� k�u gọi thế giới gia tăng cấm vận, tẩy chay h�ng h�a Nam Phi, c� lập ch�nh phủ Nam Phi, trừng phạt kinh tế Nam Phi c�ng mạnh c�ng tốt mặc d� điều đ� c� ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động phần lớn l� da đen. Gi�m Mục Tutu chống cả s�ng kiến thương lượng với ch�nh quyền da trắng Nam Phi của Tổng Thống Reagan. Khi được hỏi cấm vận v� trừng phạt kinh tế chỉ l�m cho d�n da đen bị đ�i trước, �ng thẳng thắn tuy�n bố nh�n d�n Nam Phi chịu đ�i nhưng đ�i �c� mục đ�ch�. Rất nhiều quốc gia như Anh, Mỹ v� c�ng ty quốc tế hưởng ứng lời k�u gọi của đức Gi�m Mục. Nền kinh tế Nam Phi bị khủng hoảng. Đồng Rand của Nam Phi mất gi� đến 35 phần trăm trong một thời gian ngắn. Để cứu v�n nền kinh tế, thực chất l� cứu v�n gia t�i, l�nh đạo ch�nh quyền da trắng đ�nh phải nhượng bộ. Gi�m Mục Desmond Tutu được trao giải Nobel H�a B�nh 1984, giải Nh�n Đạo Albert Schweitzer 1986, giải Sydney Peace 1999, giải Gandhi H�a B�nh 2005, Hu�n Chương Tự Do Tổng Thống Hoa Kỳ 2009 v� được thế giới ca ngợi nhờ v�o vai tr� của �ng như nh�n vật h�ng đầu trong nỗ lực giải quyết vấn đề ph�n biệt chủng tộc tại Nam Phi.

Việt Nam kh�ng thiếu những nh� đấu tranh c� nhiều năm thử th�ch trong lao t�, c� đạo đức, c� l� luận, c� t�m huyết nhưng chỉ v� chưa c� điều kiện kh�ch quan v� chủ quan để những �nh đuốc tự do được tỏa s�ng xa hơn. C�c nh�m hoạt động v� d�n chủ, c�c nh�m đối kh�ng với đảng CSVN gần như kh�ng c� một phương tiện n�o. Ngoại trừ một số �t người hoạt động d�n chủ t�n tuổi đang bị t� v� được c�c cơ quan nh�n quyền quốc tế được ghi nhận, h�ng trăm, h�ng ng�n người đang bị đe dọa thường trực, trấn �p, t� đ�y trong c�c l�ng x�, quận huyện xa x�i hay đang trốn tr�nh tại nhiều nơi trong v�ng Đ�ng Nam �, kh�ng ai biết được, kh�ng một tổ chức n�o tổng kết hết được. Sự chịu đựng trong �m thầm c�m n�n của c�c tầng lớp nh�n d�n Việt Nam so với nh�n d�n Miến Điện v� c�c nước Bắc Phi đau đớn hơn nhiều. Những bản �n d�i hạn chụp l�n đầu những người y�u nước khi họ chỉ vừa cất l�n tiếng n�i trước những bất c�ng x� hội. Người �t v� thế c�. Gi�i giang sơn Việt Nam h�nh chữ S thực chất l� một nh� t� được bao bọc bằng một bức tường bưng b�t th�ng tin d�y v� một chế độ trấn �p kh�ng thua ti�u chuẩn một nh� t� khắt khe quốc tế n�o.

So s�nh v� ph�n t�ch một số điểm kh�c nhau ti�u biểu giữa Việt Nam v� c�c quốc gia kh�c để thấy cuộc đấu tranh v� tự do d�n chủ Việt Nam kh� khăn v� phức tạp hơn cuộc chuyển h�a d�n chủ Miến v� c�ch mạng hoa l�i Bắc Phi nhiều lần.

Đấu tranh chống lại một hệ thống cai trị tinh vi như CSVN như thế m� ch�ng ta chỉ chen lấn nhau trong những chỗ đứng chật hẹp, co cụm trong những mẫu số chung c� t�nh địa phương, t�n gi�o, b�m v�u v�o những phạm tr�, l� luận lỗi thời, sẽ kh�ng giải ph�ng được d�n tộc ra khỏi chế độ Cộng Sản.

Đảng CSVN c�n thống trị nh�n d�n Việt Nam được, v� ngo�i nh� t� s�n bắn, c�n nhờ v�o việc gieo rắc c�c mầm mống ph�n h�a, khai th�c c�c bất đồng kh�ng cơ bản, đ�o s�u th�m hố ho�i nghi chia rẽ trong cộng đồng d�n tộc. Nếu c�c th�nh phần d�n tộc vẫn tiếp tục chống đối nhau, tiếp tục khai th�c những bất đồng nhỏ nhặt, tiếp tục k�o d�i những cuộc tranh luận m� cả hai b�n đều biết sẽ kh�ng đi đến đ�u, rồi tất cả chỉ rơi v�o chiếc bẫy của đảng CS.

Một kh�i niệm quen thuộc gần như nghe mỗi ng�y l� ch�nh nghĩa quốc gia. Trước năm 1975, khi nghe n�i đến ch�nh nghĩa quốc gia ch�ng ta tự động nghĩ đến c�c th�nh phần d�n tộc đang chiến đấu chống Cộng Sản v� về mặt địa l�, phải sống b�n bờ ph�a nam của s�ng Bến Hải. Ng�y nay, nhận thức đ� kh�ng c�n đ�ng v� bi�n giới đ� kh�ng c�n tồn tại nữa. Kh�i niệm quốc gia d�n tộc h�m nay mang � nghĩa rộng lớn hơn nhiều. Đ� l� chỗ dựa kh�ng phải chỉ d�nh cho những người Việt hải ngoại m� cả đồng b�o trong nước đang chịu đựng trong x�ch xiềng Cộng Sản, kh�ng phải chỉ những người thuộc chế độ Việt Nam Cộng H�a m� tất cả những ai quan t�m v� dấn th�n v� một Việt Nam tự do d�n chủ v� thịnh vượng.

Nội lực d�n tộc phải bắt đầu từ mỗi con người Việt Nam trước khi chảy chung v�o d�ng th�c d�n tộc. Cuộc biểu t�nh ng�y 1 th�ng 7 vừa qua với sự hiện diện của rất nhiều th�nh phần, từ thanh ni�n sinh vi�n học sinh, n�ng d�n, c�ng nh�n đến c�c bậc b� l�o v� văn nghệ sĩ. Đ� l� những dấu hiệu t�ch cực. Họ c� qu� khứ kh�c nhau nhưng c�ng được th�i th�c bằng tinh thần y�u nước, truyền thống tự chủ giống nhau. Tổng cộng số người tham dự c�c cuộc biểu t�nh từ H� Nội đến S�i G�n v�o khoảng v�i trăm nhưng c� một gi� trị tinh thần rất lớn. Bước ch�n của họ l� khởi điểm cho một cuộc c�ch mạng d�n tộc d�n chủ to�n diện v� triệt để đang diễn ra tại Việt Nam. Quyền tự chủ d�n tộc trong thời đại ng�y nay gắn liền với d�n chủ. N�i cụ thể hơn, Việt Nam kh�ng bao giờ gi�nh lại được Ho�ng Sa, Trường Sa từ tay b� quyền Trung Cộng bằng cơ chế ch�nh trị độc t�i mất l�ng d�n v� kh�ng được quốc tế ủng hộ như chế độ CSVN hiện nay.

Cuộc c�ch mạng gi�nh độc lập của Mỹ l�m thay đổi khu�n mặt thế giới suốt mấy trăm năm nay cũng chỉ bắt đầu bằng một nh�m nhỏ khoảng từ 30 đến 130 người đ� can đảm n�m c�c th�ng tr� của Anh xuống vịnh Boston năm 1773. Tương tự, biến cố Ph� Ngục Bastille s�ng ng�y 14 th�ng Bảy 1789 được chọn l�m ng�y quốc kh�nh Cộng H�a Ph�p kh�ng phải để giải ph�ng nhiều trăm hay nhiều ng�n t� nh�n ch�nh trị nhưng chỉ l� h�nh động mang t�nh biểu tượng v� ng�y đ� nh� t� Bastille chỉ giam giữ 7 t� nh�n. C�c biến cố n�m tr� xuống biển, ph� ngục Bastille hay cuộc biểu t�nh 1 th�ng 7 vừa qua tại Việt Nam đều kh�ng phải l� biến cố lớn về h�nh thức nhưng chuy�n chở những nội dung lịch sử. Ba sự kiện c� một đặc điểm giống nhau rằng c�ch mạng l� một tiến tr�nh kh�ng thể n�o đảo ngược. Chọn lựa h�m nay, v� thế, kh�ng c�n l� chọn lựa của nh�n d�n Việt Nam m� l� của giới cầm quyền. B�i học Tunisia, Ai Cập, Libya v� Miến Điện cho thấy thuận với l�ng d�n th� sống m� nghịch với l�ng d�n sẽ bị b�nh xe lịch sử nghiền n�t.

Cuộc đấu tranh của nh�n d�n Việt Nam l� cuộc đấu tranh c� ch�nh nghĩa v� ch�nh nghĩa lu�n thắng trận cuối c�ng. Từng giọt nước đ� v� đang được r�t v�o ly. Kh�ng ai biết giọt nước l�m tr�n ly sẽ r�t xuống khi n�o nhưng chắc chắn mọi người đều biết, sẽ r�t xuống từ l�ng d�n tộc Việt Nam v� thời gian kh�ng c�n xa x�i nữa. Cả hơn 700 tờ b�o đảng, dĩ nhi�n kh�ng c�ng h� đả đảo Trung Quốc x�m lăng tr�n trang nhất nhưng cũng kh�ng d�m chỉ tr�ch, kh�ng x�m x�c phạm bởi v� đảng biết những bước ch�n tr�n đường phố S�i G�n, H� Nội h�m kia l� những bước ch�n từ kh�t vọng thi�ng li�ng v� trong s�ng.

Ước mơ của hai người l�nh, hai nh� văn miền Bắc v� miền Nam mong được thấy c�c thế hệ Việt Nam tương lai được sống trong h�a b�nh, ổn định sẽ th�nh sự thật. Tổ ti�n ch�ng ta đ� l�m được, �ng b� ch�ng ta đ� l�m được v� rồi ch�ng ta, con ch�u của c�c ng�i, cũng sẽ l�m được. Con t�u rộng th�nh thang v� mỗi ng�y được nối th�m nhiều toa mới, đủ chỗ cho mọi người c� t�m huyết hướng về c�ng điểm hẹn tự do, d�n chủ, nh�n bản v� thịnh vượng cho Việt Nam m�i m�i về sau.

Trần Trung Đạo