Ra đi t�m đường cứu nh�

Bến Nh� Rồng ng�y nay

Ng�y 31-5-2011, tại S�i G�n m� nh� cầm quyền Cộng sản Việt Nam (CSVN) đổi t�n l� Th�nh phố Hồ Ch� Minh, diễn ra cuộc Hội thảo với chủ đề �Chủ tịch Hồ Ch� Minh � H�nh tr�nh t�m đường cứu nước�. Cuộc hội thảo do c�c cơ quan sau đ�y đứng ra tổ chức: Th�nh ủy đảng CSVN TpHCM, Ban Tuy�n gi�o Trung ương, Học viện Ch�nh trị H�nh ch�nh Quốc gia Hồ Ch� Minh, Bộ Văn h�a � Thể thao v� Du lịch. Những cơ quan trong ban tổ chức cuộc hội thảo đều tầm cỡ kh� cao trong nước, n�n cuộc hội thảo quy tụ nhiều nh�n vật quan trọng của CSVN, kể cả cựu tổng b� thư L� Khả Phi�u, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Phải n�i ngay rằng đề t�i nầy qu� cũ, nhưng được CSVN cố t�nh đem ra h�m n�ng trở lại, may ra để vớt v�t lại uy t�n cho đảng CSVN đang c�ng ng�y c�ng tuột dốc. Cứ mỗi lần gặp kh� khăn về ch�nh trị, CSVN kiếm c�ch cầu cứu Hồ Ch� Minh để l�e thi�n hạ, nhất l� giới trẻ tuổi mới lớn l�n. V� vậy, từ ng�y 26-5, họp b�o giới thiệu cuộc hội thảo, cho đến 139 b�i tham luận đưa ra trong cuộc hội thảo, đều l� một bản đồng ca ồn �o ch�i tai giống như ếch nh�i đồng ruộng k�u ồm o�m sau một trận mưa lớn (S�i G�n hiện đang v�o m�a mưa), đều đặn đ�ng như những t�i liệu cổ điển của CSVN. Tốt nhất, ch�ng ta trở lại với những t�i liệu nầy.

Đầu ti�n l� nguy�n văn lời trong s�ch Lịch sử Việt Nam của c�c t�c giả cộng sản viết về sự kiện thanh ni�n Nguyễn Tất Th�nh xuống t�u Amiral Latouche-Tr�ville ng�y 5-6-1911 để ra đi:

�Sự thất bại của c�c phong tr�o Đ�ng Du, Đ�ng Kinh Nghĩa Thục của cuộc vận động Duy T�n v� phong tr�o chống thuế ở c�c tỉnh Trung Kỳ m� Người [Hồ Ch� Minh] từng tham gia khi đang học ở trường Quốc Học Huế, đ� th�i th�c Người [HCM] hướng về c�c nước T�y �u, mong muốn được đến �t�m xem những g� ẩn giấu đằng sau những Tự do, B�nh đẳng, B�c �i�. Sau khi rời Huế v�o Phan Thiết � Được �t l�u, lấy t�n l� Văn Ba, Người [HCM] xin l�m phụ bếp tr�n chiếc t�u thủy Đ� đốc La Tusơ Tơr�vin (La Touche Tr�ville)[Latouche-Tr�ville], thuộc h�ng vận tải hợp nhất của Ph�p, để đi ra nước ngo�i �xem nước Ph�p v� c�c nước kh�c l�m như thế n�o rồi sẽ trở về gi�p đồng b�o�� ( Nguyễn Kh�nh To�n v� một nh�m t�c giả, Lịch sử Việt Nam, tập 2, H� Nội: Nxb. Khoa học X� hội, 1985, tr. 145).

S�ch Chủ Tịch Hồ Ch� Minh, tiểu sử v� sự nghiệp của nh� xuất bản Sự Thật giải th�ch sự ra đi của Hồ Ch� Minh cũng gần giống như thế: �� �t l�u sau, Hồ Chủ tịch v�o S�i G�n. Nam Kỳ dưới chế độ thuộc địa cũng chẳng kh�c g� Trung Kỳ dưới chế độ bảo hộ v� Bắc kỳ dưới chế độ nửa thuộc địa, nửa bảo hộ. Ở đ�u nh�n d�n cũng bị �p bức, b�c lột, đồng b�o cũng bị đọa đ�y, khổ nhục. Điều đ� c�ng th�i th�c Hồ Chủ tịch đi sang c�c nước �u t�y để xem nh�n d�n c�c nước ấy l�m như thế n�o m� trở n�n độc lập, h�ng cường, rồi sẽ trở về �gi�p đỡ đồng b�o� đ�nh đuổi thực d�n Ph�p. � định ấy của Người [HCM] đ� dẫn Người từng bước đi tới t�m một phương hướng mới cho sự nghiệp cứu nước của nh�n d�n ta.� (Ban Nghi�n cứu Lịch sử đảng trung ương, Chủ tịch Hồ Ch� Minh, tiểu sử v� sự nghiệp, in lần thứ tư (c� xem lại v� bổ sung), H� Nội: Nxb. Sự Thật, 1975, tr. 15).

Trong s�ch Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch, cũng do nh� xuất bản Sự Thật ấn h�nh, trả lời phỏng vấn của t�c giả Trần D�n Ti�n, Hồ Ch� Minh n�i về l� do ra đi như sau: ��T�i muốn đi ra nước ngo�i, xem nước Ph�p v� c�c nước kh�c. Sau khi xem x�t họ l�m như thế n�o, t�i sẽ trở về gi�p đồng b�o ch�ng ta�� (Trần D�n Ti�n, Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch, H� Nội: Nxb. Sự Thật, 1976, tr. 13).

Trần D�n Ti�n ch�nh lại l� Hồ Ch� Minh. �ng d�ng một t�n kh�c viết s�ch tự ca tụng m�nh. Tại Việt Nam cũng như tr�n thế giới, c� nhiều người viết s�ch về hoạt động của m�nh, đ�i khi để tự khen m�nh, hoặc để biện hộ cho những việc l�m của m�nh, nhưng họ đều đề t�n thật, chịu tr�ch nhiệm về những điều họ viết. Hồ Ch� Minh d�ng một t�n kh�c tự ca tụng m�nh l� một s�ng kiến kỳ lạ chưa một người tự trọng n�o d�m nghĩ đến một h�nh động thật qu� trơ trẽn.

Như thế, qua c�c s�ch của nh� cầm quyền cộng sản v� qua ch�nh những lời viết của Hồ Ch� Minh, �ng ta đi ra nước ngo�i nhắm mục đ�ch t�m đường cứu nước. Tuy nhi�n nhiều t�i liệu cụ thể cho thấy rằng Hồ Ch� Minh ra đi kh�ng phải để t�m đường cứu nước, m� chỉ v� l� do kinh tế gia đ�nh, ra đi để t�m đường cứu nh�.

Trong b�i �Từ mộng l�m quan đến đường c�ch mạng Hồ Ch� Minh v� Trường Thuộc Địa�, hai t�c giả Nguyễn Thế Anh v� Vũ Ngự Chi�u đ� phổ biến ảnh sao (photocopy) hai l� thư của Nguyễn Tất Th�nh đề ng�y 15-9-1911 gởi cho tổng thống Ph�p v� bộ trưởng bộ Thuộc Địa Ph�p, xin hai nh� l�nh đạo Ph�p ban �n huệ cho Th�nh được đặc c�ch v�o học Trường Thuộc Địa Paris, nơi đ�o tạo quan lại cho c�c thuộc địa Ph�p trong đ� c� Đ�ng Dương. Phần ch�nh trong nội dung của hai l� thư nầy ho�n to�n giống nhau. Đ� l�:

�T�i xin tr�n trọng thỉnh nguyện l�ng hảo t�m của �ng ban cho t�i đặc �n được nhận v�o học nội tr� Trường Thuộc Địa. T�i hiện đang l�m c�ng trong c�ng ty Chargeurs R�unis để sinh sống (tr�n t�u Amiral Latouche-Tr�ville). T�i ho�n to�n kh�ng c� ch�t t�i sản n�o, nhưng rất khao kh�t học hỏi. T�i ước mong trở n�n hữu �ch cho nước Ph�p đối với đồng b�o t�i, đồng thời l�m thế n�o cho họ hưởng được �ch lợi của nền học vấn�� (Đặc san Đường Mới, số 1, Paris, tt. 8-25)

L� đơn Nguyễn Tất Th�nh xin học trường Thuộc địa Ph�p

Hai l� đơn tr�n đều bị b�c, Nguyễn Tất Th�nh tiếp tục h�nh nghề tr�n c�c t�u biển. Ng�y 15-12-1912, từ New York, Hoa Kỳ, Nguyễn Tất Th�nh gởi đến vi�n kh�m sứ Ph�p tại Huế một l� thư rất thống thiết xin một đặc �n l� ban cho cha Nguyễn Tất Th�nh l� Nguyễn Sinh Sắc, một chức việc nhỏ như gi�o thụ hay huấn đạo, để �ng nầy c� điều kiện sinh sống.

Nguy�n phụ th�n của Nguyễn Tất Th�nh (Hồ Ch� Minh) l� Nguyễn Sinh Sắc (c�n c� t�n l� Huy) đỗ ph� bảng trong kỳ thi Hội v� thi Đ�nh năm 1901 tại Thừa Thi�n, v� được triều đ�nh Huế bổ l�m thừa biện bộ Lễ (tại Huế) từ 1902 đến 1909, rồi đi tri huyện B�nh Kh� (thuộc tỉnh B�nh Định) th�ng 5 năm đ�. Từ thừa biện l�n tri huyện l� thăng quan chứ kh�ng phải xuống chức.

Nguyễn Sinh Sắc vốn nghiện rượu. Trong một cơn say rượu, tri huyện Nguyễn Sinh Sắc cho thuộc hạ d�ng roi m�y trừng phạt v� đ�nh chết một người t� v�o th�ng 1-1910. Gia đ�nh người nầy kiện l�n cấp tr�n. D� tri huyện Nguyễn Sinh Sắc đ� chối c�i rằng kh�ng phải v� trận đ�n của �ng m� người kia chết, �ng vẫn bị triều đ�nh ra sắc chỉ ng�y 17-9-1910 phạt đ�nh 100 trượng. H�nh phạt nầy được chuyển đổi qua hạ bốn cấp quan lại v� sa thải. (Daniel H�mery, Ho Chi Minh, de l �Indochine au Vietnam [Hồ Ch� Minh, từ Đ�ng Dương đến Việt Nam], Paris: Nxb. Gallimard, 1990, tr. 133). L� do chuyển đổi h�nh phạt để Nguyễn Sinh Sắc khỏi bị đ�nh đ�n c� thể nhắm giữ thể diện của một quan chức triều đ�nh, v� nhất l� vị nầy lại l� người c� học vị cao.

Ng�y 26-2-1911, Nguyễn Sinh Sắc xuống t�u từ Đ� Nẵng v�o S�i G�n. �ng ở lại S�i G�n một thời gian, rồi đi Lộc Ninh l�m gi�m thị đồn điền. Từ đ�, �ng kh�ng bao giờ trở ra Nghệ An. �ng sống lang thang ở miền Nam bằng nghề đ�ng y, v� nghề viết liễn đối cho d�n ch�ng. Gần cuối đời, �ng đến định cư tại l�ng Hội H�a An, Sa Đ�c, v� từ trần ng�y 29-11-1929.

Trước cảnh ngh�o t�ng của cha, Nguyễn Tất Th�nh viết thư từ New York cho kh�m sứ Ph�p tại Huế ng�y 15-12-1912, c� những đoạn như �� cầu mong Ng�i [chỉ kh�m sứ Ph�p] vui l�ng cho cha t�i [cha của Th�nh tức Nguyễn Sinh Sắc] được nhận một c�ng việc như thừa biện ở c�c bộ, hoặc huấn đạo, hay gi�o thụ để cha t�i sinh sống dưới sự quan t�m cao qu� của Ng�i�� ( Th�nh T�n [tức B�i T�n], Mặt thật, California: Nxb. Saigon Press, 1993, tt. 95-96).

Đ�y l� một việc l�m hiếu đễ đ�ng khen của thanh ni�n Nguyễn Tất Th�nh, nhưng rất tiếc khi gia nhập đảng Cộng Sản, th� Nguyễn Tất Th�nh từ bỏ lu�n l� truyền thống d�n tộc, chuyển l�ng trung hiếu th�nh l� tưởng phục vụ đảng v� chủ nghĩa cộng sản, đến nỗi sau đ� ch�nh Nguyễn Sinh Sắc, phụ th�n Nguyễn Tất Th�nh, rất bực m�nh �kh�ng muốn nghe n�i đến �đứa con hư� của m�nh [...] m� c�c chủ thuyết chẳng những đả ph� uy quyền của nh� vua, m� c�n đả ph� lu�n cả uy quyền của người gia trưởng.� (Daniel H�mery, sđd. tr. 134).

Hai l� đơn tr�n c�ng với l� thư gởi năn nỉ vi�n kh�m sứ Ph�p tại Huế cho thấy l�c mới ra đi, Nguyễn Tất Th�nh chỉ nhắm mục đ�ch sinh nhai. V� sinh kế gia đ�nh, l�c đ� Nguyễn Tất Th�nh sẵn s�ng thỏa hiệp với người Ph�p để kiếm một chức quan cho c� nh�n �ng (bằng c�ch xin v�o học Trường Thuộc Địa), hoặc cho phụ th�n �ng, chứ Nguyễn Tất Th�nh kh�ng chống lại nh� cầm quyền thực d�n Ph�p.

Giải quyết sinh kế cho gia đ�nh l� chuyện b�nh thường của đời sống con người. Lớn l�n, ai ai cũng phải kiếm c�ch mưu sinh để tự nu�i sống m�nh v� nu�i sống gia đ�nh. Ng�y 5-6-1911 Nguyễn Tất Th�nh xuống t�u Amiral Latouche-Tr�ville ra đi kh�ng phải để t�m đường cứu nước m� để T�M ĐƯỜNG CỨU NH�. Đơn giản chỉ c� thế.

Việc ra đi t�m đường cứu nước chỉ l� sản phẩm tưởng tượng sau nầy của Hồ Ch� Minh v� đảng Cộng Sản, nhắm �anh h�ng h�a� v� l�m đẹp cho việc ra đi của họ Hồ để l�i cuốn quần ch�ng tr�n đường hoạt động ch�nh trị. Cuộc hội thảo ng�y 31-5-2011 vừa qua tại S�i G�n cũng kh�ng ngo�i mục đ�ch đ�.

(Toronto, 2-6-2011)

� Trần Gia Phụng