C�CH MẠNG LIBYA ĐANG BỊ QUAY LƯNG!

C�ch mạng Libya đang diễn ra ho�n to�n kh�c với hai cuộc c�ch mạng Tunisia v� Ai Cập. Tương lai kh� biết đi về đ�u!

V�o ng�y 15 th�ng 2, d�n ch�ng th�nh phố Benghazi, lớn h�ng thứ nh� ở Libya, theo gương 2 cuộc c�ch mạng Tunisia v� Ai Cập xuống đường đ�i c�o chung chế độ Mumamar Gaddafi đ� cai trị Libya trong 41 năm. Cuộc biểu t�nh bị đ�n �p thẳng tay bằng vũ lực, h�ng trăm người bị thương.

Một số qu�n nh�n v� cảnh s�t trong th�nh phố đứng về ph�a d�n ch�ng. Cuộc c�ch mạng nhanh ch�ng trở th�nh cuộc c�ch mạng vũ trang.  Qu�n đội v� cảnh s�t trung th�nh với �ng Gaddafi phải r�t khỏi th�nh phố.

Ng�y 21/2, Benghazi ho�n to�n lọt v�o tay c�ch mạng.

Tiếp theo Benghazi, c�c th�nh phố v�  thị trấn kh�c tiếp tục đứng dậy, giống như thế chẻ tre:

Ng�y 22/2, c�c th�nh phố hải cảng v� thị trấn ven biển miền Đ�ng gồm Tobruk, Damah, Shahhat, Bayda, Ajdabiya v� 2 thị trấn miền T�y l� Nalut v� Zuwarah  lọt v�o tay d�n qu�n c�ch mạng.

Ng�y 27/2 c�c thị trấn miền T�y gồm Haouamed, Kabaw, Rehibat, Jadu, Rogeban, Zintan, Yafren, Kiklad v� Ghryan phất phới l� cờ 3 m�u xanh, đen, đỏ của thời kỳ sau độc lập. Trong ng�y n�y, đại diện c�ch mạng th�nh lập Hội đồng Quốc gia Libya tại th�nh phố Benghazi để l�nh đạo cuộc c�ch mạng v� đại diện cho to�n d�n Libya, bầu �ng Mustafa Abdul Jalil, nguy�n cựu bộ trưởng tư ph�p l�m chủ tịch.

Ng�y 28 th�ng 2, th�nh phố Brega ở miền Đ�ng v� Zawiyab ở miền T�y tho�t khỏi sự kiểm so�t của Gaddafi.

Ng�y 4 th�ng 3 d�n qu�n c�ch mạng t�y tiến, giải ph�ng th�nh phố hải cảng dầu lửa Ras Lanuf, v� thị trấn Bin Jawad.

Trong l�c d�n qu�n c�ch mạng tr�n đầy kh� thế, quốc tế cũng đ� gia tăng �p lực, v�o ng�y thứ Bảy, 26/2, Hội đồng Bảo an gồm 15 nước th�nh vi�n đ� đồng nhất th�ng qua bản Nghị quyết 1970:  cấm vận vũ kh�, cấm vận du lịch v�  phong tỏa t�i sản  �ng Gaddafi,  gia đ�nh v� những người th�n cận,  ủy nhiệm T�a �n H�nh sự Quốc tế (ICC) lập tức điều tra v� truy tố những người c� tr�ch nhiệm trong việc t�n s�t người d�n.

Trong ng�y thứ Hai, 28/2, Li�n �u cũng đồng nhất th�ng qua những biện ph�p cấm vận.

Nhiều nh�n vật ngoại giao cao cấp, nhiều đại sứ Libya cũng đ� mạnh mẽ l�n tiếng chỉ tr�ch sự đ�n �p trong nước.

�p lực của quốc tế l� điều cần thiết, nhưng trong l�c đưa ra những biện ph�p cấm vận,  đẩy gia đ�nh Gaddafi v�o ch�n tường, th� quốc tế lại tỏ ra chia rẽ đối với sự can thiệp mạnh như �p đặt v�ng cấm bay (no-fly zone) c� thể gi�p cho ph�a d�n qu�n c�ch mạng tr�nh bị chiến đấu cơ của qu�n đội Gaddafi tấn c�ng.

Ng�y 9/3, ngoại trưởng 3 nước IBSA (Ấn Độ, Ba T�y, Nam Phi) đ� c�ng ra một bản tuy�n bố chung chống lại mọi h�nh động đơn phương nằm ngo�i khu�n khổ Nghị quyết 1970. Ba nước IBSA l� th�nh vi�n kh�ng thường trực của Hội đồng Bảo an, cũng l� những  nước thuộc khối BRICS (Ba T�y, Nga, Ấn Độ, Trung Cộng v� Nam Phi), n�n tiếng n�i của IBSA c� thể được coi l� tiếng n�i của BRICS, trong đ� Nga v� Trung Cộng l� hai nước c� quyền phủ quyết.

Dấu hiệu chia rẽ ở Hội Đồng Bảo An, sự chần chờ của Hoa Kỳ v� T�y phương đ� l�m cho Gaddafi mạnh mẽ huy động phi cơ, xe tăng v� cả t�u chiến mở cuộc phản c�ng t�i chiếm.

Ng�y 6/3 d�n qu�n phải r�t khỏi Bin Jawad v� ng�y 10/3 phải r�t khỏi Ras Lanuf.  Th�nh phố miền T�y Zawiyab lại lọt trở lại v�o tay qu�n đội Gaddafi. Ng�y 13/2, qu�n đội Gaddafi cũng t�i chiến th�nh phố hải cảng dầu lửa Brega. Trong l�c viết b�i n�y,  thị trấn Ajdabiya c� 120 ng�n d�n, chỉ nằm c�ch Th�nh phố Benghazi,  trung t�m của cuộc c�ch mạng,  100 c�y số. Benghazi đe dọa sẽ bị bao v�y.

Trong l�c d�n qu�n c�ch mạng chỉ l� những thanh ni�n biết cầm s�ng lần đầu ti�n, chưa được huấn luyện, kh�ng thể chống trả trước sức tấn c�ng của qu�n đội chuy�n nghiệp Gaddafi c� xe tăng, phi cơ v� trọng ph�o yểm trợ phải li�n tiếp r�t lui, cuộc họp bộ trưởng quốc ph�ng  NATO v�  cuộc hội nghị thượng đỉnh Li�n �u ở Brussels trong 2 ng�y 10 v� 11/3 đ� kh�ng tỏ r� quyết t�m can thiệp mạnh.

Tổng thư k� NATO Fogh Rasmussen tuy�n bố bộ trưởng quốc ph�ng c�c nước NATO đồng �: �chỉ c� thể thiết lập v�ng cấm bay nếu c� mệnh lệnh của Li�n hiệp quốc�.

Bộ trưởng Quốc ph�ng Đức Thomas de Maiziere n�i: � Li�n đo�n � Rập v� c�c nước v�ng Vịnh phải cho biết họ muốn g�. Li�n hiệp quốc v� Hội đồng Bảo an phải c� quyết định. Can thiệp qu�n sự  cần phải suy nghĩ kỹ v� cũng kh�ng thể đe dọa, nhưng sau đ� lại kh�ng c� h�nh động g�.�

Trước chiến thắng t�i chiếm lại Ras Lanuf, con trai �ng Muammar Gaddafi l� Saif al-Islam đầy lạc quan tuy�n bố: � xương sống của loạn qu�n đ� bị bẻ g�y, ch�ng t�i c�  phi cơ phản lực, phi cơ trinh th�m, loạn qu�n sẽ kh�ng thể trốn tho�t bất cứ nơi n�o. Họ ho�n to�n kh�ng c� tương lai.�

Saif tin tưởng Hoa Kỳ v� Li�n �u sẽ chỉ can thiệp nửa vời. Can thiệp bằng miệng. Sau khi chiếm lại c�c th�nh phố bị mất, những nước như Hoa Kỳ, Anh, Ph�p.. sẽ l�m huề trở lại: � kh�ng ai quan t�m tới NATO, tới Li�n �u. Họ đang cảm thấy tr� chơi đ� sắp chấm dứt.. biết ch�ng t�i sẽ thắng� Một th�ng trước đ�y họ dễ thương như những con m�o, nhưng mới đ�y đ� hung hăng như những con hổ. Tuy nhi�n, họ sẽ quay trở lại v� tỏ ra rất dễ thương như trước đ�y để k� những hợp đồng dầu hỏa.�

Những người quan t�m đối với cuộc tranh đấu đ� tỏ ra thất vọng, lo lắng cho tương lai của cuộc c�ch mạng Libya trước th�i độ thiếu cương quyết của NATO, Hoa Kỳ v� Li�n �u.

Chiến tranh Iraq vẫn c�n l� con ma �m ảnh. Cuộc chiến Afghanistan k�o d�i đ� l�m nhạt dần sự ủng hộ của d�n ch�ng trong c�c nước T�y Phương tham chiến. Afghanistan đang trở th�nh �p lực lớn đối với những ch�nh đảng đang cầm quyền. B�n cạnh đ�, cuộc khủng hoảng t�i ch�nh to�n cầu vẫn c�n l�m ch�nh phủ c�c nước �u Ch�u khổ sở, đang phải đối ph� với t�nh trạng th�m thủng ng�n s�ch v� g�nh nợ c�ng nợ chồng chất. Nhiều nước c� thể theo ch�n Hy Lạp, �i Nhĩ Lan, phải  vay tiền cứu nguy của Li�n �u v� Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế -IMF.

Tổng thống Obama v� Li�n �u cũng kh�ng muốn dẫm l�n vết ch�n  �Li�n minh � ch� của Tổng thống George W. Bush vẫn c�n đang bị dư luận thế giới chỉ tr�ch. 

Li�n �u lo sợ l�n s�ng di d�n sẽ trở n�n ồ ạt trong l�c người Tunisia đang d�ng những chiếc thuyền nhỏ  tới đảo Lampedusa của � v� đang phải cứu gi�p h�ng chục ng�n người di d�n lao động ở Libya đang đổ tới cổng bi�n giới Ras Jdir của Tunisia v� gi�p đưa họ về nước.

Trong l�c thất vọng, kết quả cuộc họp của Li�n đo�n � Rập ở Cairo ng�y thứ Bảy, 12/3, đ� tạm đem lại một hy vọng mới.

Nhiều nh� ngoại giao cho rằng c�c nước � Rập đều l� những nước đang do c�c chế độ độc t�i cai trị v� đang đối ph� với t�nh trạng d�n ch�ng đứng l�n đ�i tự do d�n chủ, d� kh�ng ưa �ng Gaddafi, họ sẽ kh�ng chấp nhận sự can thiệp của T�y phương, chấp nhận �p đặt v�ng cấm bay. Hơn nữa, c�c nước n�y c�n đang dị ứng với cuộc chiến Iraq.  Hoa Kỳ v� đồng minh T�y phương chiếm Iraq, lật đổ Saddam Hussein trong năm 2003 đ� kh�ng thể nhanh ch�ng b�nh định loạn qu�n, l�m h�ng trăm ng�n thường d�n bị chết, tạo cơ hội cho al Qaeda ph�t triển ở Iraq. Cho tới nay,  c�c vụ đ�nh bom ở Baghdad v� c�c th�nh phố kh�c vẫn c�n diễn ra h�ng ng�y. 

Kết quả đ� rất bất ngờ, Li�n đo�n đ� đồng nhất ủng hộ việc thiết lập v�ng cấm bay v� quyết định thiết lập quan hệ với Hội đồng Quốc gia Libya.

Điều n�y đ� được coi l� một bước ngoặc ngoại giao quan trọng,   một chiến thắng ngoại giao lớn của Hội đồng Quốc gia Libya sau khi được Ph�p v� nước đầu ti�n c�ng nhận.

Khi Li�n đo�n � Rập đ� thống nhất khuyến c�o thiết lập v�ng cấm bay. Dư luận tin tưởng c�c nước Li�n �u v� Hoa Kỳ kh�ng c�n l� do n�o phải tiếp tục d� đặt!

C�c nước BRICS tự coi l� những nước đại diện cho khối c�c nước đang ph�t triển đ� b�y tỏ sự chống đối đối với đơn phương can thiệp.  Tuy nhi�n, dư luận đang phấn khởi cho rằng trước đ�y Nga v� Trung Cộng l� hai nước thường trực tại Hội đồng Bảo an cũng đ� bỏ phiếu th�ng qua bản nghị quyết 1970. Nga cũng đ� triệt để thi h�nh nghị quyết n�y, hủy bỏ những hợp đồng b�n vũ kh� v� phi cơ cho Libya trị gi� nhiều tỷ mỹ kim,  cho n�n sau khi Li�n đo�n � Rập bật đ�n xanh, bản nghị quyết của Tổng thống Ph�p Nicolas Sarkozy v� Thủ tướng Anh David Cameron soạn thảo sẽ rất c� nhiều cơ hội được th�ng qua tại Hội đồng Bảo an.

Cuộc họp của bộ trưởng ngại giao G-8 ở Paris trong 2 ng�y 14-15 đ� đổ nước lạnh l�n mọi hy vọng!

Trước t�nh trạng qu�n đội Gaddafi đ�ng tiến nhanh ch�ng, quốc tế chỉ b�n luận, những trường hợp sau đ�y c� thể xảy ra cho Libya trong những ng�y sắp tới:

Một � Trước sự đe dọa đối với Benghazi v� c�c th�nh phố ph�a đ�ng, Hội đồng Bảo an sẽ nhanh ch�ng th�ng qua nghị quyết thiết lập v�ng cấm bay, gi�p cho c�ch mạng Libya giữ v�ng đất từ Benghazi tới Tobruk.  D�n qu�n tr�nh bị phi cơ oanh tạc c� thể tiến l�n chiếm lại những th�nh phố bị mất.

Hai -  Trước nguy cơ c�ch mạng Libya bị ti�u diệt, Hoa Kỳ, Anh v� c�c nước T�y Phương kh�c theo gương Ph�p c�ng nhận Hội đồng Quốc gia Libya l� ch�nh phủ đại diện hợp ph�p của nh�n d�n Libya, chấp nhận lời y�u cầu của Hội đồng,  kh�ng k�ch ti�u diệt c�c căn cứ  v� khả năng qu�n sự của phe Gaddafi, cung cấp vũ kh� cho d�n qu�n.  Lực lượng c�ch mạng sẽ v�ng l�n kh� thế, T�y tiến, nhanh ch�ng giải ph�ng Tripoli.

Ba � Hoa Kỳ v� Anh, Ph�p tiếp tục �ủng hộ miệng�. Qu�n đội Gaddafi với xe tăng, phi cơ, t�u chiến tiếp tục  tiến nhanh về ph�a đ�ng t�i chiếm th�nh phố Benghazi v� c�c th�nh phố kh�c.  C�ch mạng bị ti�u diệt!   Gaddafi sẽ chấp nhận một số đề nghị của Li�n Phi v� c�c nước BRICS để  cải c�ch  ti�u biểu, những nước n�y sẽ vận động để ch�nh quyền Libya c� thể do Saif al-Islam cầm đầu h�a giải với T�y Phương.

Bốn -   Lực lượng Gaddafi t�i chiếm c�c th�nh phố, nhưng d�n qu�n c�ch mạng tiếp tục chiến đấu, ph�n t�n th�nh nh�m nhỏ, tr� ẩn trong sa mạc, thực hiện cuộc chiến tranh du k�ch. Chiến tranh Libya sẽ k�o d�i.

Trường hợp Một l� trường hợp l� tưởng nhất, sẽ chứng tỏ sự cương quyết v� đo�n kết của cả cộng đồng quốc tế đối với c�c chế độ độc t�i d�ng vũ kh� chống lại người d�n.

Trường hợp Hai, lần nữa Hoa Kỳ v� c�c nước đồng minh T�y Phương phải đơn phương h�nh động.  H�nh như Tổng thống Obama kh�ng sẵn s�ng �đơn phương�! Đơn phương trong cuộc chiến Iraq l� một việc l�m sai lầm nghi�m trọng tạo di hại cho tới ng�y nay. Tuy nhi�n, kh�ng can thiệp ở Libya, d� đơn phương trong l�c n�y lại l� một sai lầm nghi�m trọng, một sự hối tiếc v� c�ng của lịch sử:

�     Libya kh�ng phải l� một nước sản xuất dầu lửa qu� lớn, kh�ng phải l� nước cung cấp dầu lửa cho Hoa Kỳ n�n sự can thiệp kh�ng bị ngộ nhận chỉ v� dầu lửa,  m� can thiệp  chỉ v� bảo vệ người d�n, đứng về ph�a lực lượng đang đứng l�n tranh đấu cho d�n chủ, tự do.

�     D�n qu�n c�ch mạng Libya đang tha thiết tr�ng đợi sự gi�p đỡ.  Bất can thiệp l� phản bội lại sự tr�ng cậy ở Hoa Kỳ v� c�c nước T�y phương của những người đang đứng l�n sẵn s�ng hy sinh t�nh mạng v� tự do, d�n chủ.

�     Bất can thiệp sẽ  kh�ng chỉ l�m cho l�m cho d�n qu�n c�ch mạng Libya thất vọng, m� cũng sẽ l�m cho phong tr�o tranh đấu d�n chủ ở Bắc Phi, Trung Đ�ng v� cả thế giới thất vọng. Tạo t�n hiệu sai lầm cho c�c nh� l�nh đạo độc t�i.  Họ sẽ kh�ng dễ d�ng ra đi như Ben Ali, Hosni Mubarak m� sẽ theo gương Gaddafi đ�n �p phong tr�o đ�i tự do d�n chủ cho tới c�ng.

�     C�ch mạng d�n chủ v� tự do bị dập tắt ở Bắc Phi v� Trung Đ�ng sẽ l�m thanh ni�n dễ d�ng ng� theo khuynh hướng cực đoan Hồi Gi�o.  C�c chế độ độc t�i, tham nhũng ở thế giới � Rập lại được Hoa Kỳ v� T�y phương yểm trợ, th�n thiện trong nhiều thập ni�n qua l� một trong những nguy�n nh�n l�m thanh ni�n Hồi gi�o trở n�n cực đoan chống Hoa Kỳ v� T�y phương. C�ch mạng d�n chủ trong thế giới � Rập bị c�c chế độ độc t�i dập tắt khủng bố Hồi gi�o sẽ c� cơ b�ng ph�t mạnh.

Phong tr�o c�ch mạng d�n chủ  trong thế giới � Rập hiện giờ c� thể l�m thay đổi cục diện của thế giới, ảnh hưởng tới uy t�n của Hoa Kỳ v� đồng minh tr�n trong tương lai.

C�ch mạng trong thế giới � Rập th�nh c�ng nhất định sẽ tạo n�n đợt s�ng thần tsnunami lan tới c�c nước Phi Ch�u v� � Ch�u đang sống dưới c�c chế độ độc t�i c� nh�n hay độc đảng.  Hậu thuẫn cho phong tr�o c�ch mạng d�n chủ n�y, Hoa Kỳ sẽ tiếp tục l� nước l�nh đạo, n�u cao ngọn cờ d�n chủ, tự do tr�n thế giới.  Người d�n trong thế giới � Rập tự do sẽ c� c�i nh�n kh�c với Hoa Kỳ. Ngược lại, người � Rập tiếp tục nh�n Hoa Kỳ  chỉ l� nước n�p dưới chi�u b�i d�n chủ tự do để can thiệp v�o nội bộ c�c nước khi quyền lợi bị x�m phạm!

Trong thời gian gần đ�y, Li�n Phi muốn c� tiếng n�i mạnh đối với vấn đề tại c�c nước Phi Ch�u.  Tuy nhi�n, họ ho�n to�n tỏ ra bất lực. Madagascar,  Ivory Coast l� những th� dụ điển h�nh.  Ở Ivory Coast, Li�n Phi đ� th�nh lập một ủy ban gồm nguy�n thủ 5 nước để h�a giải tranh chấp hậu bầu cử giữa Tổng thống Laurent Gbagbo v� Tổng thống đắc cử Alassane Ouattara, nhưng kh�ng giải quyết được điều g� v� Ivory Coast đang quay trở lại t�nh trạng nội chiến!

Hiện c�c nước Li�n Phi gồm Nam Phi, Uganda, Mauritania v�  Cộng H�a Congo  đ� th�nh lập một ủy ban tuy�n bố li�n hệ với hai b�n để giải quyết cuộc khủng hoảng Libya!  C�c nước BRICS v� Thổ Nhĩ Kỳ cũng c� khuynh hướng n�y, chống lại việc thiết lập v�ng cấm bay v� can thiệp qu�n sự của T�y Phương. Sau khi Li�n đo�n � Rập ủng hộ thiết lập v�ng cấm bay, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan tuy�n bố: �can thiệp của ngoại quốc, đặc biệt l� can thiệp qu�n sự, chỉ l�m cho vấn đề th�m trầm trọng. Cho n�n, Thổ Nhĩ Kỳ coi việc can thiệp qu�n sự của NATO v�o một nước kh�c ho�n to�n kh�ng c� lợi, m� c�n c� thể tạo n�n những hậu quả nguy hiểm�. 

Chủ trương chống can thiệp qu�n sự của c�c nước BRICS l� chủ trương l�n �n tử h�nh đối với c�ch mạng Libya v� c�ch mạng trong thế giới � Rập.

Nếu Libya bị tắm m�u, hay bị chế độ độc t�i �p đặt một chế độ h� khắc hơn, kh�ng chỉ Li�n Phi v� c�c nước BRICS,  m� Hoa Kỳ v� c�c nước được coi l� những nước bảo vệ d�n chủ tự do cũng phải c� tr�ch nhiệm.

Cuộc c�ch mạng Libya bị chận đứng, phong tr�o c�ch mạng trong thế giới � Rập c� thể sẽ bị chận đứng bằng h�nh thức n�y hay h�nh thức kh�c.

Qua lịch sử, c�ch mạng d�n chủ d� bị chận đứng cũng chỉ bị chận đứng tạm thời. Cuộc c�ch mạng 1848 ở �u Ch�u đ� nhanh ch�ng bị dập tắt, nhưng c�c chế độ qu�n chủ �u Ch�u sau đ� cũng lần lượt bị c�o chung. C�ch mạng giải ph�ng thuộc địa phải k�o d�i h�ng thế kỷ. C�ch mạng giải ph�ng khỏi �ch cai trị của Cộng sản Đ�ng �u v� Li�n X� cũng phải mất v�i năm.

C�ch mạng  trong thế giới � Rập hiện giờ nếu bị chận đứng,  chắc chắn cũng chỉ l� sự chận đứng tạm thời. Đ�ng tiếc l� Hoa Kỳ v� c�c nước T�y phương đ� kh�ng thể c� quyết định cần thiết.

 Huệ Vũ